Özel Hayat
Özel hayat neredeyse insanlıkla yaşıt ve dolayısıyla insanlık kadar eski bir kavramdır. Öyle ki; ilkel topluluklarda dahi birtakım mahremiyet alanlarının bulunduğu ve bu toplulukların özel hayat konseptine yabancı olmadıkları görülmektedir. Peru‟da yaşamış bazı toplulukların odaların olmadığı, geniş evlerde kişi kendisiyle diyalog kurulmasını istemediğinde yüzünü duvara döndüğü bilinmektedir. Özel hayat kavramının sınırlarını belirlemek, özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu tespit etmek açısından büyük önem arz etmektedir. Özel hayat, TCK m. 134’de düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun konusunu oluşturmaktadır.
AİHM’ye göre;
Günbegün değişen ve gelişen dünyada özellikle teknolojik gelişmeler neticesinde özel hayatın sınırları sürekli değişmekte ve bu kavram tekrar yorumlanmaya ihtiyaç duymaktadır. Dolayısıyla özel hayatın etkili bir biçimde korunabilmesi ve AİHS’nin değişen dünyanın gerisinde kalmaması için özel hayata ilişkin sabit ve değişmez bir tanım yerine; değişime açık ve geniş bir yorum gerekmektedir.
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı
Özel hayatın gizliliği hakkı kişinin hayatının, üçüncü kişilerden ve devletten sakladığı ve istemediği kişiler tarafından bilinmesini arzu etmediği özel alanına saygı gösterilmesi hakkı anlamına gelir. Özel hayatın gizliliğinin korunmasının amacı “insanın insanla insanca” yaşaması için asgari şartları sağlamakla ilişkilidir. Bu hakkın içeriğinde ‘’bireyin kişiliğini geliştirmesi ve gerçekleştirmesi hakkı’’ belirleyici unsurdur.
–
Ünlü Kişiler ve Özel Hayatın Gizliliğini Söz Konusu Olduğunda Durum Nasıl Olur?
Normal insanların özel hayatın gizliliği alanı daha genişken, tanınmış şahsiyetlerin; örneğin siyasetçiler, sanatçılar, sporcular gibi ünlülerin, özel hayatı ve özel hayatın gizlilik kapsamı normal bir insanlara göre daha dardır. Ünlü kişiler belli ölçülerde özel hayatlarının izlenmesine katlanmak zorundadır. Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, ünlüler açısından farklı kriterlerle değerlendirilmek durumundadır. Örneğin,Herhangi bir kişinin güneşlenirken sürekli izlenmesi, fotoğrafının çekilmesi özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluştururken, ünlü bir sanatçıya karşı aynı mahiyette bir fiil işlenmesi halinde özel hayatın gizliliği ihlal edilmiş olmaz. Kim ne şekilde ve hangi ölçüde kamuoyu önündeyse o ölçüde özel hayatının gizliliği kapsamı değişecektir. Aynı grup içerisinde farklı katmanlarda yer alan kişilerin özel hayatının gizliliği kapsamı dahi farklıdır. Örneğin, bir partinin ilçe yöneticisi olarak siyaset yapan kişi ile aynı partide milletvekili olarak siyaset yapan kişi özel hayatın gizliliğini ihlal suçu bakımından farklı değerlendirme kriterlerine tabi tutulacaktır.
Özel Hayatın Gizliliği Hakkının İçeriği
Özel hayatının gizliliği hakkı TC Anayasası m. 20 ile korunurken TC Anayasası m. 13 ve m. 20 ile sınırlandırılabilir. TC Anayasası m. 20’de belirtildiği üzere sınırlandırılır ve korunurken ‘’Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. Adli soruşturma ve kovuşturmanın gerektirdiği istisnalar saklıdır.
Kanunun açıkça gösterdiği hallerde, usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, kimsenin üstü, özel kağıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz.’’ dikkate alınır.
TC Anayasası m. 13’te belirtildiği üzere bu sınırlamalar ancak kanunla yapılabilir. Söz konusu sınırlamalar hiçbir şekilde Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamazlar.
–
Peki Özel Hayatın İhlalinin Cezası Nedir?
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun cezası, TCK m. 134/1 ve m. 134/2’de suçun basit ve ağır hali olmak üzere iki ayrı fıkrada düzenlenmiştir.
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun basit şeklinin cezası TCK m. 134/1’de ilk cümlede 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası olarak düzenlenmiştir. Suçun basit şekli işlenirken ses veya görüntü kaydedilmesi halinde, ilk cümlede ifade edilen 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası, aynı maddenin ikinci cümlesi gereği bir kat arttırılarak suçu işleyen faile 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası verilir.
Suçun basit şekli için örnek vermek gerekirse, bir kimsenin yatak odasını gizlice izlemek 1 yıldan 3 yıla kadar hapis, görüntüleri kaydetmek 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasını gerektirir.
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun ağır şekli, yani ses veya görüntülerin ifşa edilmesi suçunun cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. İfşanın basın yayın veya internet yoluyla yapılması halinde de aynı ceza uygulanır.
–
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunun Cezası Neden Artar?
- Suçun kamu görevlisi (memur, belediye zabıtası, avukat, hakim, savcı) tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal suçu işlenirse verilecek cezalar 1/2 oranında arttırılarak hükmedilir. Örneğin, bir polis memurunun telefon dinleme yetkisi olan bir polis memurunun bu yetkisini kötüye kullanarak bir kişinin özel hayatına dair bilgileri ifşa etmesi halinde, hükmedilen ceza yarı oranında arttırılmalıdır.
- Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal suçu işlenirseverilecek cezalar 1/2 oranında arttırılarak hükmedilir. Örneğin; bir sekreterin kendisinin teslim aldığı patronuna ait özel hayat bilgilerini içeren mektupları ifşa etmesi halinde hükmedilen ceza yarı oranında arttırılır.
–
Kaynakça
- https://www.hukukihaber.net/ozel-hayatin-gizliligini-ihlal-ve-kisisel-verilerin-kaydedilmesi-sucu-makale,6656.html
- https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/ozel-hayatin-gizliligini-ihlal-sucu.html
- https://www.kolbashukuk.com/post/zel-hayat-kavrami-ve-zel-hayatin-gizliligi-hakki
[zombify_post]
0 Yorum