Günümüzde yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi, birçok alanda devrim yaratmış durumda. Yapay zekâ araçları, hukuk dünyasında da özellikle araştırma ve danışmanlık süreçlerini hızlandırmak için kullanılıyor. Ancak bu araçların çoğu, beklenmedik bir problemle karşı karşıya: Anglo-Amerikan hukuk sistemi lehinde bir tarafgirlik (bknz. bias).
Hukuk, ülkeden ülkeye değişen dinamik bir yapıya sahip ancak yapay zekâ ve büyük veriye dayalı sistemler bu ayrımları her zaman net bir şekilde saptayamıyor. Örneğin, elinizin altındaki herhangi bir üretken yapay zekâ uygulamasına “Kasten adam öldürme suçunun cezası nedir?” diye sorduğunuzda, alacağınız yanıtın Amerikan hukuk sistemine dayalı olma ihtimali hiç de düşük değil. Oysaki aynı suçun cezası, her ülkenin kendi düzenlemelerine göre doğal olarak değişkenlik gösterir.
Peki neden bu böyle? Aslında bu sorununun birçok kaynağı bulunmakla birlikte, iki temel meseleye değinmekte fayda var. İlki, yapay zekâ sistemlerinin beslendiği veri kaynaklarının, büyük oranda Anglo-Amerikan hukuk sisteminden gelmesi. Anglo-Amerikan hukuk sistemi kaynaklı verilere dayanan içerikler, yapay zekanın ürettiği sonuçlarda da bu sistemin öne çıkmasına neden oluyor. Daha sade bir ifadeyle, içinden bir top çekmem gereken bir torbaya ne kadar çok kırmızı top koymuşsam, o kadar çok kırmızı top çekme ihtimalim yükseliyor. ChatGPT gibi popüler üretken yapay zekâ modelleri de bu durumun en belirgin örneği.
İkinci mesele ise, kullanılan kaynakların ağırlıklı olarak İngilizce olması. Hukukta yapay zekâ teknolojilerinin gelişiminde dil bariyerinin büyük bir etkisi var. Üretken yapay zekâ modellerinin beslendiği kaynakların çoğunlukla İngilizce olması, İngilizce dili lehinde de bir tarafgirliğe sebep oluyor ve başka dillerdeki hukuki terimler veya kavramlar ya eksik ya da yanlış yorumlanabiliyor. Söz gelimi, siz Türk hukuk sistemine yönelik Türkçe bir soru sorduğunuzda, aldığınız Türkçe cevapların Anglo-Amerikan hukukundaki İngilizce kavramların bire bir çevirileri olmaları ihtimaller dahilinde. Doğal olarak, bu bizi sırtımızı güvenle yaslayamayacağımız çıktılarla karşı karşıya bırakıyor.
Netice olarak, tıp gibi, muhtevası itibariyle evrensel olan alanlarda içerikler ve terimler daha kolay adapte edilebilirken, yerel incelikler ve farklar barındıran hukuk gibi bir alanda bu kadar hızlı bir gelişim görülmüyor. Bunun sebebi ise, her ülkenin hukukunun kendi kültür ve tarihine göre şekillenmesi ve bu nedenle bir hukuk teriminin her zaman tam anlamıyla çevrilmesinin kolay ve hatta mümkün olmaması. Nitekim, hukukta doğru bilgiye ulaşmak için yalnızca tercüme yetmez, aynı zamanda o terimin kaynağına, bağlamına ve kullanım alanına da hâkim olmak gerekir.
Bu noktada, temiz ve dengeli veri kaynaklarının önemi ortaya çıkıyor. Yapay zekâ, güvenilir ve doğru bilgi sağlamak için tarafsız, kapsamlı ve yerel hukuk sistemlerine uygun veri kaynaklarından beslenmeli. Ancak, ne yazık ki bu alanda yeterince gelişim kaydedilmedi. İşte burada, en azından Türk hukuku dikeyinde Legaling devreye giriyor.
Legaling: Temiz ve Kapsamlı Hukuk Terimleri Veri Tabanı
Legaling, hukuk teknolojilerinde yaşanan bu veri problemini ve dil bariyerini aşmak için Türkiye’nin ilk İngilizce-Türkçe, Türkçe-İngilizce hukuk terimleri etiketleme çalışmasını gerçekleştirerek devasa bir veri tabanını oluşturdu. 55.000’den fazla terim içeren Legaling veri tabanı, sadece terimlerin çevirisini yapmakla kalmıyor, aynı zamanda terimlerin kaynağını ve kullanıldığı bağlamı da dikkate alıyor ve gereken yerlerde bunu kullanıcılarla paylaşıyor. Örneğin, bir terimin Amerikan hukukunda ve Türk hukukunda nasıl farklılaştığını ve kavramın çevrilirken nelere dikkat edilmesi gerektiğini kullanıcıya aktarıyor.
Ayrıca, her bir kavramın dört hukukçunun nazarından geçerek veri tabanına eklendiği etiketleme çalışmaları hâlâ devam ettiği için, veri tabanına, kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda düzenli olarak yeni kavram çiftleri ekleniyor. Bu da veri tabanını, sektör ihtiyaçları doğrultusunda sürekli gelişen ve güncellenen bir kaynak hâline getiriyor.
Böylece, Legaling, bir yandan, hukuk alanındaki yapay zekâ teknolojileri için güvenilir bir kaynak yaratırken, diğer yandan da akademi ve uygulamanın bizzat faydalanabileceği bir veri tabanı hizmeti sunmuş oluyor. Öyle ki, şu anda Türkiye’nin en büyük hukuk bürolarından, en büyük üniversitelere birçok paydaş, bu inisiyatife katılmış durumda.
Legaling’den sınırlı özelliklerle ücretsiz olarak faydalanmanız mümkün. Legaling’de ücretsiz bir hesap açtığınızda, günlük beş arama hakkı elde ediyorsunuz ancak örnek cümle ve açıklamalar gibi çeşitli içerikleri göremiyorsunuz. Legaling’deki tüm içerikleri görmek için yapabileceğiniz şeylerden biri ise doğrudan web sitesi üzerinden Bireysel Hesap veya Profesyonel Hesap satın almak. Buna alternatif olarak da üniversite kütüphanenizden veya fakültenizden, Legaling’e abone olmalarını talep edebilirsiniz.
[zombify_post]
0 Yorum