Özellikle fakülteye yeni başlayanlara ben bunları nasıl öğreneceğim diye düşündürten, karşılaştığımızda başa dönüp cümleyi tekrar okuma gereksinimi hissettiren ancak zamanla günlük konuşmamıza dahi yansıtabildiğimiz bazı kelimeleri sizler için derledik. Keyifli okumalar.
MÜEYYİDE
Hukuk kitaplarının daha ilk sayfalarından karşımıza çıkan müeyyide kavramı, Arapça “güç, kudret” anlamına gelen eyd kelimesinden türemiş olup sözlükte “güçlendiren, pekiştiren” anlamlarını taşır. Hukukçular ise bu kelimeyi “hukuki ödevlerin devlet zoruyla yerine getirilmesini sağlama, yaptırım” şeklinde kullanmaktadır.
Biliyorum siz de benim gibi “yaptırım demek çok mu zordu?” diye düşünüyorsunuz.
“Cezai müeyyidelerin insan onurunu çiğnemesi doğru bulunamaz.”
İFA
Sözlükte “bir işi yerine getirme, ödeme” anlamında göreceğiniz ifa sözcüğü hukuk kitaplarında da benzer maksatla kullanılarak “borçlunun borcunu yerine getirmesi” anlamını taşır.
Atalarımız her ne kadar, borç yiğidin kamçısıdır, demiş olsa da benim önerim; siz borcunuzu zamanında ifa edin. Meslektaşlarımızı hacizle, icrayla uğraştırmayın.
MÜNFERİT
Yalnız ve tek manasındaki “fert” kelimesinden türeyen münferit “tekil, bireysel, kendi başına olan” anlamlarını taşır. Ders çalışırken karşılaşma ihtimaliniz olan “münferit beyanname” kavramıysa kişisel bildirge demektir.
Cümle içinde kullanımına; “Yasanın münferit uygulama alanlarına boşanma davasını örnek verebiliriz” örnek verebiliriz.
TEMYİZ-MÜMEYYİZ
“Mahkemelerce verilen kararın yasa ve usul yönünden incelenmesini sağlayan yasal yol” anlamındaki temyiz sözcüğünün kökünden türeyen mümeyyiz ise “temyiz kudreti olan kimse” demektir.
“Yargıtayda temyizdeki karar onandığında..” derken, onama da nesi?
ONAMA
“Bir işi doğru ve uygun bulmak, tasvip etmek”
BUTLAN (HÜKÜMSÜZLÜK)
Arapça baṭala “geçersiz kaldı, iptal edildi, yok hükmünde idi” fiilinin mastarıdır. Butlan da bu kökten gelmektedir. Hukuki işlemlerin geçersizliği (hükümsüzlüğü) hallerinden biridir. Mutlak butlan ve nispi butlan olmak üzere ikiye ayrılır.
“Evlilik sırasında eşlerden birinin evli olması veya akıl hastası olması durumunda bu evlilik mutlak butlanla batıldır.”
KARİNE
Karine; bilinmeyen bir durumu ortaya çıkarmak için bilinen gerçekten yola çıkarak varsayımda bulunmak demektir. Türk Dil Kurumu ise “Karışık bir iş veya sorunun anlaşılmasına, çözümlenmesine yarayan durum, ipucu” olarak açıklamıştır.
Karinenin tanımını öğrendikten sonra değinmemiz gereken bir nokta ise, kanun koyucunun kabul ettiği “kanuni karineler” ve sosyal yaşam içinde zamanla oluşmuş “fiili karineler”dir.
Karineler içindeki bir diğer ayrımsa ispat yükümlülüğüne göre oluşuyor ki bunlara da “Adi karine- kesin karine” diyoruz.
“Tutuklama süresinin uzunluğunun masumiyet karinesini ihlal edip etmediği konusunda çeşitli tartışmalar yapılmaktadır.”
BONUS-ADALET
Birçoğumuzun adaletin koruyucusu ve savunucusu olma idealleriyle girdiği hukuk fakültesinde belki de anlamını kavrayıp benimsememiz gereken ilk kelime: ADALET.
Tanımı “Hakkı gözetmek” kadar kısa ve net olan bu kavramın uygulanması ne yazık ki bu kadar basit olmamış ve yüzyıllar içinde nice tartışmalara sebebiyet vermiştir.
Ancak unutmamalıyız ; her çağda her türden insanın ilgi odağı olan adalet kavramı insanlık için bir dilek değil bir ihtiyaçtır ve bu ihtiyacın giderilmesi için çabalamak bizlerin görevidir.
Peki sizin, duyduğunuzda sözlük açmanıza sebep olan kelimeler neler? Yorumlarda bizimle paylaşın.
DEVAMI GELECEK…
[zombify_post]
0 Yorum