A. Giriş
Birleşmiş Milletler dünya üzerinde birçok açıdan öneme ve etkiye sahip bir uluslararası örgüttür. Farklı alanlarda farklı faaliyetler yürüten bu uluslararası kuruluşun uluslararası hukuk açısından da önemi büyüktür. Uluslararası toplum için kurallar koyulmasına, düzenlenmesine öncüdür. Birleşmiş Milletler’ in temel amacı kurucu antlaşmasında belirtildiği üzere dünyada uluslararası barışı ve güvenliği sağlamaktır. Organları ve faaliyetleri bu amaca ulaşmak içi kurulmuş ve düzenlenmiştir. Birleşmiş Milletleri anlamak için onun geçmişine Milletler Cemiyeti’ne ve uluslararası hukukun kısa tarihine bakmak faydalı olacaktır. Bu sebeple, bu çalışmada başlıca uluslararası hukukun oluşumu ile birlikte Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler’ in tarihi, Birleşmiş Milletlerin amacı ve prensipleri, antlaşması, yapısı ve organları incelenecektir.
B. Uluslararası Hukuk ve Birleşmiş Milletler
B.1 Uluslararası Hukukun Oluşumu ve Milletler Cemiyeti Tarihi, Misakı ve Yapısı
Uluslararası hukuk, devletlerin, uluslararası örgütlerin ve diğer uluslararası toplumun ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Uluslararası toplum ve fertler, ulusal hukuk düzeninin toplumu ve fertlerinden farklıdır. Bu farklılık aynı zamanda hukuk kurallarının yapılışı ve uygulanmasından kaynaklanır. 1648 Vestefalya Barışı’ndan beri kabul edilen prensibe göre devletler egemen eşit birimlerdir ve siyasi olarak örgütlenmiş bir toplum, uluslar-üstü bir örgütlenme değil, uluslararası niteliğe sahiptir. Uluslararası hukukun gelişimi Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Miletler ile ivme kazanmıştır.[i]
Uluslararası bir örgüt kurma, siyasi bir oluşum fikrinin oluşmasında ulus devletlerin var olması[ii] sonucu ilk olarak on dokuzuncu yüzyılda gündeme gelmiş, yirminci yüzyılda ise bu konuda fiilen harekete geçilmiştir. Viyana Kongresi ile başlayan süreç 1. Dünya Savaşı’nın neden olduğu kriz ortamıyla 28 Nisan 1919 Milletler Cemiyeti Misakı ile sonlanmıştır.[iii]
1.Dünya Savaşı, İttifak ve İtilaf devletlerinin on dokuzuncu yüzyılda artan çatışma ortamı neticesiyle ortaya çıkan 1914 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahdı Ferdinand’ın öldürülmesi ile fiilen başlayan 1918 yılında sona eren küresel bir savaştır.[iv]
Milletler Cemiyeti, Birinci Dünya Savaşı’nın neden olduğu yıkımın ortadan kaldırılması için ABD Başkanı W. Wilson’un ilkeleri katkısıyla savaşın galip devletleri tarafından uluslararası barışı ve güvenliği korumak ve uluslararası iş birliği sağlamak için 18 Ocak 1919 yılında Paris Barış Konferansı’nda kabul edilmiştir ve 10 Ocak 1920 tarihinde ise Milletler Cemiyeti Misakı yürürlüğe girdi. [v][vi] Genel Kurul, Konsey ve Sekretarya Cemiyet’in üç ana organını oluşturuyordu.[vii]
Milletler Cemiyeti 26 yıl boyunca süren çabalarına rağmen, uluslararası barış ve güvenliği sağlayamadı sonuç olarak 2. Dünya Savaşı’nın çıkmasını engelleyemedi ve Cemiyet 1946 yılında dağıldı. Cemiyet’in başarısızlığı ve nedenleri ile ilgili birçok çalışma yapıldı, bu nedenlere elbette Birleşmiş Milletler kurulurken dikkat edilecekti. İlk olarak, barış antlaşmalarının galip devletler tarafından yenilen devletlere zorla imzalatılması, ABD’nin Cemiyet’e üye olmaması gibi henüz kurulurken var olan sorunlara ek olarak Milletler Cemiyeti’nin yapısı ve işleyişi ile ilgili birtakım problemler vardı.[viii] Öncelikle, güç dağılımında değişikliklerin olması özetle Milletler Cemiyeti Misakı Madde 4/2 yer aldığı üzere Konsey daimî ve daimî olmayan üyelerden oluşuyordu ve üyeler eşit statüye sahipti ayrıca kararlar oybirliği ile alınıyordu. 1926 yıllarına gelindiğinde daimî olmayan üyelerin sayısının artmasıyla Büyük Güç, Büyük Devletler olarak adlandırılan yani Cemiyet’ in kurucu devletleri, diğer devletlerin kendi lehine karar alma imkânı arttığı için bu durumdan rahatsız oldu ve Miletler Cemiyeti’nde günümüzde Birleşmiş Milletler’ e benzer bir yapı ile daimî üyeler lehine yeniden düzenlendi. Elbette Milletler Cemiyeti’nin başarısızlığının tek sebebi bu değildi.[ix]
İkinci olarak Cemiyet 1920 yıllarında başarılarından sonra 1930 yıllarında güç kullanımı ve yaptırım uygulayabilme yetersizliği sebebiyle Japonya’nın Mançurya’yı, İtalya’nın Etiyopya’yı işgal etmesi ve Almanya’nın Versay Antlaşmasını ihlali ile başlayan süreç Cemiyet için yaptırım gücünü kullanabilmesi adına büyük bir sınav oldu. Milletler Cemiyeti Misakı 16. Maddeye göre Cemiyet’in kuvvet kullanımı için sadece tavsiye niteliğinde görüş bildirmesi, özellikle İtalya’ya karşı ekonomik yaptırım uygulamaktan kaçınması ile güvensizliklerin ortaya çıktı ve üye devletlerin Cemiyet’ten ayrılmasına sebep oldu.[x]
Milletler Cemiyeti evrensel nitelikte olamaması, sosyal açıdan yetersizliği, siyasi olarak sorunları çözmede eksikliği ve benzeri birçok alanda ve konuda başarısızlığı ile dikkat çekmektedir.[xi]
Son olarak Milletler Cemiyeti’nin devamı olarak kabul edilen Birleşmiş Milletler’ e Cemiyet’in malvarlığı, arşivleri devredilmiştir.[xii]
B.2. Birleşmiş Milletler Oluştuğu Ortam ve Tarihi
Dünya tarihinde gerçekleşen en yıkıcı ve büyük savaş olan İkinci Dünya Savaşı 1939-1945 yılları arasında 55 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur. Elbette savaş sonrası etkisi ve savaşın izleri en az kendisi kadar yıkıcı olmuştur böylece birçok alanda etkisini göstermiştir.[xiii] Dünyada bozulan barış ve güvenliğin tekrar sağlanmasına ihtiyaç duyulmuştur. Böylece yeni dünya düzeni için adımlar atılmaya başlanmıştır.[xiv] İlk olarak Milletler Cemiyeti’nin başarısızlığı üzerine oluşturulacak yeni bir örgüt fikri, ABD Başkası Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill tarafından 14 Ağustos 1941 Atlantik Bildirgesi ile dünya devletlerine bir çağrı mahiyetinde resmi olarak yayınlanmıştır.
Daha sonra sırasıyla 1942’ de Birleşmiş Milletler Bildirisi, 1943’ te Moskova Bildirisi ve 1943 Yalta Konferansı ile Birleşmiş Milletler’ in kurulma sürecinde sona yaklaşılmış, 25 Nisan 1945’te San Francisco’ da Birleşmiş Milletler Antlaşması için imzalar atılmış ve 14 Ekim 1945’ te Antlaşma yürürlüğe girmiştir. 24 Ekim 1945’ te faaliyetlerine resmi olarak başlamıştır ve her yıl 24 Ekim Birleşmiş Milletler Günü olarak kutlanmaktadır. [xv]
B.3. Birleşmiş Milletler Antlaşması
Birleşmiş Milletler Antlaşması, 1945 yılında 50 üyenin katılımıyla yürürlüğe girmiştir.[xvi] 19 bölümden ve 111 maddeden oluşmaktadır. Özellikle Antlaşma’nın çok-dillilik, kültürler arası çeşitlilik özelliklerine katkısı, çevirisi ve yorumlanması için önemli olarak kabul edilen 6 resmi dil vardır. Bu diller İngilizce, Fransızca, Arapça, İspanyolca, Çince ve Rusçadır.[xvii]
Antlaşma’nın 1. bölümünde amaçlar ve prensipler, 2. bölümde üyelik ile ilgili hususlar, 3.- 4. Ve 5. bölümde organlar özellikle Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul, 6.- 7.- 8. bölümde anlaşmazlıklarda uygulanacak hükümler, 9.- 10. bölümde Ekonomik ve Sosyal Konsey ve işbirliği, 11. bölümde kendi kendini yönetemeyen bölgeler ile ilgili deklarasyonlara, 12.- 13. bölümde uluslararası mütevelli sistemi ve Mütevelli Konseyi ile ilgili hükümler, 14. bölümde Uluslararası Adalet Divanı, 15. bölümde Sekreterlik, 16. bölümde çeşitli hükümler, 17. bölümde geçici güvenlik önlemleri, 18. bölümde değişiklikler, 19. bölümde ise onay ve imzalama ile ilgili hükümler yer almaktadır.[xviii][xix]
Antlaşmanın diğer boyutları, uluslararası hukuka olan katkısı üzerinde diğer yazılarda daha ayrıntılı şekilde durulacaktır.
B.4. Birleşmiş Milletler Amaçları ve Prensipleri
Birleşmiş Milletler Antlaşması Madde 1, Örgütün amaçlarına ilişkindir. Madde 1’de yer alan amaçlara ulaşmak için Madde 2 yer alan ilkelere, prensiplere uygun hareket edilecektir. Açıkçası, Madde 1’de yer alan amaçlar ve Madde 2’de yer alan prensipler birbirlerini tamamlayıcı niteliktedir, amaçların nasıl gerçekleştirileceğine, nasıl bir yol izleneceğine ilişkin unsurlar prensiplerde açıklanmıştır. Birleşmiş Milletler’ in çalışmaları Antlaşması’ nda yer alan amaçları gerçekleştirmek içindir [xx]
Madde 1
- Uluslararası barış ve güvenliği korumak,
- Uluslar arasında halkların hak eşitliği ve kendi geleceklerini kendilerinin belirlemesi ilkesine saygı üzerine kurulmuş dostça ilişkiler geliştirmek ve dünya barışını güçlendirmek için diğer uygun önlemleri almak,
- Ekonomik, sosyal, kültürel ve insancıl nitelikteki uluslararası sorunları çözmede ve ırk, cinsiyet, dil ya da din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesinde uluslararası işbirliği sağlamak,
- Bu ereklere ulaşılması yolunda ulusların giriştikleri eylemlerin uyumlaştığı bir odak olmak.
Madde 2
- Tüm üyelerin egemen eşitliği ilkesi üzerine kurulması,
- Antlaşma’ ya uygun olarak üstlendikleri yükümlülükleri iyi niyetle yerine getirme,
- Uluslararası uyuşmazlıkları barışçıl yollarla çözme,
- Kuvvet kullanımına ya da tehdidinden kaçınma,
- Antlaşma gereği girişilen tüm eylemlerde Örgüt’ e yardım etme, Örgüt aleyhine hareket etmekten kaçınma,
- Birleşmiş Milletlere üye olmayan devletlerin de, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasının gerektirdiği ölçüde bu ilkelere uygun biçimde hareket etmesini sağlama,
- Birleşmiş Milletlere devletlerin iç yetki alanlarına giren konulara müdahale yetkisi vermez ancak bu ilke için Bölüm VII’de öngörülen zorlayıcı önlemlerin uygulanmasının hiçbir şekilde engellemez.
B.5. Birleşmiş Milletler Antlaşması ve Milletler Cemiyeti Misakı ile Kısa Bir Değerlendirme
Milletler Cemiyeti başarısızlıkları ve ders çıkarılması gerekenler elbette Birleşmiş Milletler Antlaşması’nı büyük ölçüde etkiledi. İlk olarak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi daimi ve daimi olmayan üye sayıları devletlerin isimleri ile birlikte listelendi. İkinci olarak Genel Kurul’ da kararlar üye devletlerin oybirliği ile değil, oy çokluğu ile alınmaya başladı. Ancak Güvenlik Konseyi için durum farklı oldu ve kararlar oybirliği ile alınmaya devam etti. Ek olarak, Konsey’in daimi 5 üyesi veto hakkına sahip oldu. Bir diğer önemli mesele ise Birleşmiş Milletler, güç dağılımı ile ilgili gücün eşit olarak dağıtılmasını önlemeye çalıştı. Son olarak kuvvet kullanımı ve yaptırım uygulama konusunda daha güçlü bir yapı oluşturuldu. BM Antlaşması Bölüm IV Madde 39-43 gereğince Güvenlik Konseyi barış ve güvenliğe tehdit oluştuğunda alacağı önlemler için öncelikle geçici önlemlere başvurabilir daha sonra silahlı kuvvet kullanımı içermeyen önlemler alabilir, tüm bu önlemlerin yetersiz olduğuna karar verilirse kuvvet kullanılabilir ve kuvvet kullanımının ölçüsü de Güvenlik Konseyi tarafından belirlenir. Ek olarak değinmek gerekir ki BM Antlaşması’nın ihtiyaç duyduğu iyileştirmeler günümüzde mevcut ve hala dinamik yapısının korunması için çalışmalar devam ediyor.
B.6. Birleşmiş Milletler Yapısı ve Organları
Birleşmiş Milletler organları asli ve tali olarak ikiye ayrılmıştır. [xxi] Asli, ana organlar, 1945’ te Birleşmiş Milletler ile birlikte kurulmuştur. Birleşmiş Milletler Antlaşması Madde 7’ ye göre bunlar Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Vesayet Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve Genel Sekreterlik’ tir. [xxii]
Antlaşma’ nın 22. Maddesine göre Genel Kurul yardımcı organlar oluşturabilir. Birleşmiş Milletler yardımcı organları üç kategoriye ayrılmıştır: Alt organlar, Teknik ve yardımcı organlar, Özel yardımcı organlar.
B.6.1 Genel Kurul
Birleşmiş Milletler Antlaşması’ nın 4. bölümünde yer alır. Birleşmiş Milletler’ in parlamentosu olarak düşünülebilir, Madde 4’ e göre 193 üyenin tamamını içinde barındırır ve herkes bir oya sahiptir. Devletler, Kurul’ a temsilcileri vasıtasıyla katılırlar. Karar alma mekanizması konusunda Genel Kurul kararları genellikle oy çokluğu ile alınır, ancak önemli olarak nitelendirilen konularda 2/3 oy oranı aranır, bazı durumlarda ise kararlar Antlaşma’nın öngördüğü orana veya miktara göre alınabilir. Organlarına yönelik verilen kararlar genellikle tavsiye niteliğindedir ve bağlayıcı değildir. Yılda bir defa olağan olarak toplanırlar. Olağanüstü olarak, Genel Kurul’un çoğunluğunun veya Güvenlik Konseyi’ nin kararı ayrıca Genel Sekreter’in çağrısı ile toplanabilirler. Madde 21’ e göre Güvenlik Konseyi’nin yetki alanına girmeyen tüm konularda yetkilidirler. [xxiii]
Genel Kurul’un Görev ve Yetkileri Madde 10-17 arasında sayılmıştır. Özetle,
Uluslararası barış ve güvenliği sağlamak amacıyla Güvenlik Konseyi ve Örgüt üyeleri için kararlar alır ve tavsiyeler verir, uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözer.
Siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel ve eğitim, sağlık alanlarında uluslararası işbirliğini geliştirir.
Uluslararası hukukun giderek geliştirilmesini ve yasalaştırılmasını destekler.
Ayrımcılık gözetmeksizin herkesin temel hak ve özgürlüklerden faydalanması destekler, tavsiyelerde bulunur.
Diğer organlardan gelen raporları kabul eder ve inceler.
Örgütün bütçesini inceler ve kabul eder.
B.6.2 Güvenlik Konseyi
Birleşmiş Milletler kararlarını uygulayan, tüm üyeler için bağlayıcı yaptırım gücüne sahip bir icrai yönü ağır basan bir organdır. Antlaşma’ da yer alan amaçları gerçekleştirme sorumluluğu Konsey’ e aittir. 15 üyeden oluşur, üyeler daimi ve daimi olmayan olarak ikiye ayrılır. Daimi üyeler, ABD, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu ve Çin’dir. Daimi olmayan üyeler ise Genel Kurul tarafından 2 yılda bir seçilir. Konsey özel veya resmi bir gündem ile toplanabilir. Konsey’de kararlar alınırken 9/15 oy çoğunluğu yeterlidir, ayrıca daimi üyelerin veto hakkı bulunmaktadır.[xxiv]
Genel Sekreterlik adayları ve Uluslararası Adalet Divanı için atanacak hakimler Güvenlik Konsey’ i tarafından belirlenir ve ek olarak Genel Kurul’a alınacak üyeler hakkında tavsiye verir.[xxv]
Güvenlik Konseyi’ nin temel amacının barış ve güvenliği sağlamaktır, dolayısıyla Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün oluşturulma kararı Genel Kurul’da alındıktan sonra birliklerin sorumluluğu Güvenlik Konseyi’ne aittir. İstihdam edilen personel sayısı yıllara göre değişiklik göstermektedir. Yalnızca askerler bulunmaz, bunun yanı sıra farklı alanlardan personelleri de içerir.[xxvi]
Güvenlik Konsey’inin daimi veya özel, belirli bir alan için oluşturulmuş Ad Hoc komiteleri vardır. Bunlardan bazıları; Barışı Koruma Komisyonu, Yaptırım Komitesi, Eski Yugoslavya Uluslararası Suçlar Komitesidir.
B.6.3 Ekonomik ve Sosyal Konsey
Üç yılda bir seçilen 54 üyeden oluşan Ekonomik ve Sosyal Konsey, ekonomik ve sosyal sorunlar, insan hakları başta olmak üzere kendi yetki alanına giren konularda tavsiye niteliğinde karar verir ve kararların bağlayıcı niteliği yoktur. Kararlar oy çoğunluğu ile alınır, her üyenin bir oy hakkı vardır. Genel Kurul’ a karşı sorumludur. Birleşmiş Milletler Antlaşması’ nın 62. Maddesinde görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim ve sağlık alanları ek olarak insan hakları, temel hak ve hürriyetler ve ilgili diğer alanlarda uluslararası düzeyde araştırma yapma, rapor hazırlama, çalışmalara ön ayak olma, sözleşme tasarıları hazırlama, konferans gibi çok çeşitli görevlerinin yanı sıra Genel Kurul’ a, üyelere ve ihtisas kuruluşlarına tavsiye verir. [xxvii]
Antlaşma’nın 68. Maddesinde verilen yetkiye göre alt- organlar kurabilir. 1946 yılında İnsan Hakları Komisyonu’nu kurarak İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini hazırlamıştır. Birleşmiş Milletler UNP, UNICEF gibi programların; WHO, UNESCO gibi özel teşkilatların çalışmalarını düzenler.[xxviii]
B.6.4 Vesayet Konseyi
Uluslararası vesayet sistemi ile sömürge altında olan devletleri Birleşmiş Milletler denetiminde geliştirmek ve kendi kendine yönetir hale gelmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Milletler Cemiyeti’nde yer alan manda sisteminin geliştirilmesiyle oluşturulmuştur. Üyeleri Güvenlik Konseyi’nin 5 daimî üyesidir. 1994 tarihinde vesayet altındaki ülkelerin bağımsızlıklarını kazanmasıyla fiilen sona ermiştir ancak hukuki varlığı devam etmektedir.[xxix]
B.6.5 Uluslararası Adalet Divanı
Uluslararası hukuk bakımından önemli bir yere sahip olan böylece diğer yazılarda ayrıntılı olarak incelenecek olan Divan, Milletler Cemiyeti organlarından Uluslararası Sürekli Adalet Divanı‘nın devamı niteliğindedir. Hollanda’da Lahey kentinde bulunan mahkeme Dünya Mahkemesi unvanına sahiptir. Başlıca devletler arası anlaşmazlıkları çözen bağlayıcı kararlar alan mahkeme ek olarak, Birleşmiş Milletler organları ve kuruluşlarının yetki alanına giren konularda danışma görüşü vermektedir. Divan, 15 bağımsız hâkimden oluşur, hakimler 9 yıl için seçilir ve tekrar seçilme olanakları bulunmaktadır. Divan yargılama yapabilmesi için aralarında uyuşmazlık bulunan devletlerin rızası, talebi gerekir. Devletlerin Divan’ da davalara taraf olmaları ile ilgili yöntemler vardır. Güvenlik Konseyi hakimler seçilirken oy çoğunluğa göre hareket eder ve veto yetkisini kullanamaz. Evrensel olması nedeniyle farklı hukuk sistemlerinin yansıtması amacıyla hakimler çeşitli bölgelerden seçilmektedir. Hakimler ayrıca güvencelere de sahiptir. Yargılamanın adil, hakkaniyete uygun yapılabilmesi için Ad hoc hakimlerin atanabilmesi mümkündür.[xxx]
B.6.6 Genel Sekreterlik
Birleşmiş Milletler ’in idari organı olan Genel Sekreterlik, Örgütü ilgilendiren tüm konularda görevlidir. Diğer organların vereceği görevleri yerine getirir. Uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması için Güvenlik Konseyi’nin dikkatini çeker. 5 yıl için görevli Genel Sekreter, Örgüt ’ün en yüksek memuru sıfatıyla yalnızca Genel Kurul’a karşı sorumludur ve onun verdiği yetkileri kullanır. Genel Kurul tarafından, Güvenlik Konseyi tavsiyesi ile oy çokluğu ile seçilir. Genel Sekreter’in diğer görevleri ise görevli memurları atamak ve Genel Kurul’ a yıllık faaliyet raporu sunmaktır.[xxxi]
C. Sonuç
Sonuç olarak, Birleşmiş Milletler uluslararası toplum özellikle ulusal veya uluslararası hukuka birçok çalışması ile evrensel niteliğe sahip bir uluslararası örgüttür. Kuruluşundan bu zamana kadar yürüttüğü sayısız faaliyeti olmuştur. Uluslararası toplumda başarıları ve başarısızlıkları ile 75 yıldır bizlerle birliktedir. Hemen hemen her konuda bir çalışması bulunan Birleşmiş Milletler hukuki anlamda kararları ile uluslararası hukuka özellikle yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı sayesinde birçok katkısı olmuştur. Günümüz şartlarına uyum sağlamak için gerek yapısında gerek antlaşmasında iyileştirmeler ve geliştirmeler ile uzun yıllar uluslararası toplum ile var olmayı amaçlamaktadır. İleride yazılarımızda uluslararası hukuka olan katkısı, hukuk yapma süreci ile ilgili konulara ayrıntılı olarak değinilecektir. Diğer yazılar için takipte kalın.
[i] Acer, Kaya s.23-35.
[ii] Süzer, s.4-5.
[iii] Taşkın, s.1-26.
[iv] Taşkın, s.1-26.
[v] Acer, Kaya s.453.
[vi] Ulusan, s.238.
[vii] Öğüt, s.22.
[viii] Süzer, s.7.
[ix] Sobel, s.178-179.
[x] Sobel, s.179-182.
[xi] Sur, s.2537.
[xii] Sur, s.2538.
[xiii] https://encyclopedia.ushmm.org/content/tr/article/world-war-ii-in-europe-abridged-article
[xiv] Birinci, s.55.
[xv] Erdoğan, s.21-24.
[xvi] Acer, Kaya, s.454.
[xvii] https://www.un.org/en/sections/about-un/official-languages/index.html
[xviii] https://www.un.org/en/charter-united-nations/index.html
[xix] Altıner, s.4-5.
[xx] Öğüt, s.40.
[xxi] Öğüt, s.52.
[xxii] https://www.un.org/en/sections/about-un/main-organs/index.html
[xxiii] Erdoğan, s.28-31.
[xxiv] Birdişli, s.174-175.
[xxv] Altıner, s.5.
[xxvi] Birdişli, s.174-175.
[xxvii] Erdoağan, s.41-13.
[xxviii] Erdoğan, s.44.
[xxix] Erdoğan, s.44.
[xxx] Öğüt, s.60-64.
[xxxi] Erdoğan, s.48-49.
Kaynakça
Acer, Yücel/ Kaya, İbrahim(2020) Uluslararası Hukuk:İngilizce Özetli Temel Ders Kitabı,11. Baskı, Ankara, Seçkin.
Altıner, Bilal(2014) “Birleşmiş Milletler: Amacı, Gelişimi, Etkinliği, Uluslararası Güvenliğe Katkısı ve Geleceği”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, C:1, S:1, s.1-9.
Binici, Görkem(2017) “İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin Kısa Tarihi I: Milletler Cemiyeti’nden Birleşmiş Milletler’e”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, C:7, S:2, s.50-81.
Birdişli, Fikret(2010) “Birleşmiş Milletler’in Uluslararası Sorunları Önleyebilme Yeteneği”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C:3, S:1, s.172-182.
Candemir, Aytekin(2017) “Birleşmiş Milletler Barışı Koruma Harekatlarının Hukuki Esaslarının Değerlendirilmesi” (Doktora), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Erdoğan, Zahide(2015) “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Yasama Yetkisi” (Yüksek Lisans), Zirve Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Russell S. Sobel(1994) “The League of Nations Covenant ant the United Nations Charter: An
Analysis of Two International Constitutions”, Constitutional Political Economy, C:5, S:2, s.173-192.
Öğüt, Selman(2013) “21.Yüzyılda Uluslararası Hukuk Çerçevesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Yeniden Yapılandırılması” (Doktora), Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Samancı, Uğur(2014) “Birleşmiş Milletler Örgütünün Uluslararası Yönetim Faaliyeti” (Doktora), Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Süzer, Elif(2019) “Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararlarının Yargısal Denetimi”(Yüksek Lisans), Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Sur, Melda “Birleşmiş Milletler Örgütünün Gelişimi ve Geleceği”, Uluslararası Hukuku ve Adalet Yeniden Düşünmek, 24-25 Eylül 2012, T.C. Kültür Üniversitesi.
Taşkın, Hüseyin(2006) “Türkiye’nin Milletler Cemiyetine Girişi ve Türk Basınındaki Yansımaları (1930-1932)” (Yüksek Lisans), Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü.
Ulusan, Şayan(2008) “Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne (Cemiyet-i Akvam) Girişi”, ÇTTAD, C:7, S:16-17, s.237-258.
https://encyclopedia.ushmm.org/content/tr/article/world-war-ii-in-europe-abridged-article
https://www.un.org/en/sections/about-un/official-languages/index.html
https://www.un.org/en/charter-united-nations/index.html
https://www.un.org/en/sections/about-un/main-organs/index.html
0 Yorum