Giriş
Reklam, kamunun tümünün ya da bir kısmının ilgisini çekerek menfaat sağlamak için yapılan tanıtma faaliyetidir. Avukatlar, müvekkil kazanmak amacıyla birtakım tanıtım faaliyetleri içine girebilmektedir. Ne var ki, yargının kurucu unsurlarından bağımsız savunmayı temsil eden avukatların iş sağlamaya yönelik herhangi bir davranışta bulunamayacağına yönelik düzenleme, Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları m.8’de; “Avukat kendine iş sağlama niteliğindeki her davranıştan çekinir.” denmek suretiyle belirlenmiştir. Meslek Kuralları m.7 ise; “Avukat, salt ün kazandırmaya yönelen her türlü gereksiz davranıştan titizlikle kaçınmalıdır.” ifadesine yer vermiştir. Meslek Kuralları m.15/1’e göre; avukat, mesleğin zorunlu ilkelerine saygı göstermek kaydıyla, kamuya bilgi sağlamak amacı ile reklam yapabilir.
Avukatlık Kanunu m.55’te aynı husus; “Avukatların iş elde etmek için, reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmaları ve özellikle tabelalarında ve basılı kağıtlarında avukat unvanı ile akademik unvanlarından başka sıfat kullanmaları yasaktır.” şeklinde düzenlenmiştir.
TBB Dis. Kurulunun 1975 tarihli bir kararında avukatın ilanında, kendisinin Yargıtay Daire Başkanlığından isteği ile ayrılarak avukatlığa başlamış olduğunun da yazılı olmasının, Avukatlık Kanunu m.55 ile Meslek Kurallarının 7/a maddesine aykırı olduğunu belirtilmiştir.
Danıştay, 1976 yılında verdiği bir kararında, avukatın müvekilleriyle yapmış olduğu ücret sözleşmesinde davayı kazanacağını taahhüt etmesi ve davayı kaybetmesi halinde masraf ve vekalet ücreti almayacağını bildirmesini reklam mahiyetinde değerlendirmiştir.
Avukatlar için reklam yasağının amacı, Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği’nin ilk maddesinde belirtilmiştir.
Madde 1: Bu Yönetmeliğin amacı; bu Yönetmelik kapsamında olanların, iş elde etmek için reklam sayılabilecek her türlü girişim ve eylemde bulunmalarının önlenmesidir. Avukatların mesleklerini özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmelerini, avukatlık sıfatının gerektirdiği saygı ve güvene yakışır şekilde hareket etmelerini, yargılama faaliyetindeki yerlerini ve işlevlerini olumsuzlaştıracak ve yargının görünümünü bozacak davranışlardan kaçınılmasını sağlamaktır.
Avukatın sadece bilgi verme ve tanıtma amaçlı kamuya yönelik mesajları, reklam yasağı kapsamı dışında kalır. İş verilmesini teşvik amacını gütmeyen davranışlar reklam teşkil etmez. TBB Disiplin Kurulu 6.6.2003 tarihli kararı ile, web sayfasında büroda çalışan avukatların faaliyet konularının bildirilmiş olmasını ve soru cevap formu ile ücretsiz danışmanlık yapılmasını, tanıtım sınırının aşılmış olması sebebiyle reklam yasağına aykırı bulmuştur.
Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliğinde reklam sayılabilecek birtakım hareketlere yer verilmekle birlikte, genellikle mevcut somut olaya göre belirleme yapılır. Söz konusu Yönetmelik, 2. maddesi uyarınca; avukatları, avukatlık ortaklıklarını, avukatlık bürolarını, avukatlık stajyerlerini ve dava müvekkillerini kapsar.
Avukatlık Kanunu m.44 uyarınca; birlikte çalışan avukatlardan biri ya da birkaçının ad ve/veya soyadının yanında, “avukatlık bürosu” ibaresinin kullanılması zorunludur. Danıştay bu halde “hukuk bürosu” ifadesinin değil, sadece “avukatlık bürosu” ifadesinin kullanılması gerektiğine karar vermiştir. Bunun sebebi, aksi durumun müvekkillerde bir tür şirket algısı oluşturabilecek olmasıdır.
Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliğinde Yer Alan Başlıca Hükümler
Tabela
Madde 5/1 uyarınca; bu Yönetmelik kapsamında olanlar kullanacakları tabelada; avukatlık unvanı ile ad ve soyadı, varsa akademik unvanı, büronun bulunduğu kat ve büro/daire numarası telefon numarası, internet adresi ile e-posta adresi yer alabilir. Tabelada bu Yönetmelik’te belirlenenlerin dışında unvan, deyim, şekil, amblem ile Türkçe dışında yabancı dillerde ifade ve sair şekiller, işaret, resim, fotoğraf ve benzerlerine yer verilemez.
Madde 5/4 uyarınca; bina cephelerine, büro balkonu ve pencerelerine birden fazla tabela asılamaz, benzeri yazılar yazılamaz. Tabela yerine ışıklı pano kullanılamaz, tabela ışık verici donanımla süslenemez. Tabelada en çok iki renk kullanılabilir.
TBB Disiplin Kurulu 1996 tarih ve 85 E, 111 K sayılı kararında büro levhalarının reklam niteliği taşıyabilecek aşırılıkta olamayacağına, büronun bütün ön cephesini kaplayacak büyüklükteki bir levhanın aşırı olduğuna ve reklam niteliği taşıdığına karar vermiştir.
Basılı Evrak
Madde 6/1 uyarınca; başlıklı kağıtlar, kartvizitler ve diğer basılı evrak, reklam niteliği taşıyacak aşırılıkta olamaz.
Madde 6/2 uyarınca; başlıklı kağıtlarda, kartvizitlerde ve diğer basılı evrakta; sadece avukatlık unvanı, varsa akademik unvan, adı ve soyadı, adres, telefon-faks numaraları, internet ve eposta adresleri ile bağlı bulunulan; baro ve Türkiye Barolar Birliği sicil numaraları, vergi dairesi ile vergi sicil numarası, Türkiye Barolar Birliği ve/veya kayıtlı bulunduğu baronun amblemi yer alabilir.
Madde 6/5 uyarınca; başlıklı kağıtlarda, kartvizitlerde ve diğer basılı kağıtta avukat unvanı ve akademik unvan dışında; emekli yargıç, emekli savcı, emekli noter, hukuk uzmanı, marka-patent vekili, sigorta uzmanı, bilirkişi, bakan, milletvekili ve benzeri sıfatlar kullanılamayacağı gibi kamu kurum ve kuruluşu ile özel kurum ve kuruluşlardaki, siyasi partilerdeki geçmiş ve mevcut görevler belirtilemez. Barolar ve Türkiye Barolar Birliği organlarında geçmişte görev alan avukatlar bu unvanlarını kullanamazlar. Halen görevli olanlar bu unvanlarını; ancak bu görevin ifasında ve bu görevleri ile sınırlı olmak kaydıyla kullanabilirler.
Madde 6/6 uyarınca; başlıklı kağıtlarda, kartvizitlerde ve diğer basılı evrakta; avukatın veya avukatlık ortaklığının ad ve unvanını belirtme amacını aşan her türlü yazı, deyim, resim, kayıtlı bulunduğu baro veya Türkiye Barolar Birliği amblemi dışında amblem ve şekiller yer alamaz.
Madde 6/7 uyarınca; avukatlık hizmeti, hiçbir unvan altında marka tesciline konu olamaz; bu yolda başvuruda bulunulamaz.
Medya İlişkileri
Madde 8/a uyarınca; adres değişikliğini, büro açılışını ve altı ayı aşan ara vermeden sonra yeniden mesleğe dönüşünü; avukatlık ortaklığına girişini ve çıkışını, reklam niteliğini taşımayacak şekilde, gazete ve sair yazılı basın yolu ile bir kez duyurabilirler. Avukatlık ortaklığının tescil ya da sona ermesi ya da ortaklardan birinin ayrılması ilan yolu ile duyurulabilir.
Meslek Kuralları m.7/a uyarınca ilan; abartılı, göze batan ve reklam niteliği taşır mahiyette olmamalıdır.
Madde 8/b uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; yaşamları, kazançları, mesleki faaliyeti hakkında “reklam niteliğinde” yayınlarda bulunamaz, halen ya da eskiden takip ettiği, devam eden veya sonuçlanmış bir dava hakkında; dava ile özdeşleşip tarafların sözcüsü gibi hareket edemez, davanın hukuki boyutları içinde kalmak kaydıyla ve zorunlu haller dışında yazılı, işitsel ve görsel iletişim araçlarına ve internete görüntü, bilgi, demeç veremez, açıklama yapamazlar.
Madde 8/c uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; yazılı, işitsel ve görsel iletişim araçlarında ve internette röportaj, sohbet, konuşma, tartışma ve benzeri programlara katıldıklarında; reklam sayılabilecek her türlü davranıştan, avukatlık mesleğini zedeleyici her türlü açıklamadan kaçınmak zorundadırlar.
Madde 8/d uyarınca bu Yönetmelik kapsamında bulunanlar; avukat unvanı kullanarak yazılı, işitsel, görsel iletişim araçlarında ve internette yönetmen, düzenleyici, danışman ve sair sıfatlar ile dizi, sürekli yayın, süreli ya da süresiz programlar hazırlayamaz, sunamaz, yönetemez, hazırlanmasına, sunulmasına ve yönetilmesine katılamazlar.
Madde 8/e uyarınca bu Yönetmelik kapsamında bulunanlar; gerek mahkemede temsil görevini yerine getirirken, gerek yazılı, işitsel ve görsel iletişim araçları ve internet ile ilişkisinde kendisini veya üzerinde çalışmakta olduğu hukuki işi reklam olabilecek nitelikte ön plana çıkaramazlar.
İnternet
Madde 9/1 uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; internet dahil, teknolojinin ve bilimin olanak tanıdığı her tür ortamda avukatlık mesleğinin onur ve kurallarına, avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene, Türkiye Barolar Birliği tarafından belirlenen “Avukatlık Meslek Kuralları”na aykırı olmayacak şekilde kendisini ifade etme hakkına sahiptir.
Madde 9/2 uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; internet sitesi üzerinden mesleki faaliyetini yürütürken avukatlık mesleğinin onur ve kurallarına, avukat unvanının gerektirdiği saygı ve güvene aykırı olmamak şartı ve gerekli güvenlik tedbirlerini alarak, sır saklama yükümlülüğüne uygun davranmak kaydı ile internetin kendine özgü araçlarını ve sadece ilgili kişinin ulaşabileceği, şifre-algoritma ile korunan internet sitesinin geri planında kişiselleştirilmiş “sanal ofis” benzeri uygulamaları kullanabilir.
Madde 9/3-b uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; iş sağlama amacına yönelik olmamak ve meslektaşlarıyla haksız rekabete yol açmamak kaydıyla internet sitelerini arama motorlarına kayıt ederken anahtar kelime (keyword) olarak; “adı ve soyadı”, “avukatlık ortaklığı unvanı”, ”avukatlık bürosu unvanı”, “bulunduğu şehir ve kayıtlı oldukları baro” “avukat, hukuk, hukukçu, adalet, savunma, iddia, eşitlik, hak” dışında bir sözcük ya da tanıtım tümcesi kullanamaz.
Madde 9/3-c uyarınca bu Yönetmelik kapsamında olanlar; iş sağlama amacına yönelik ve meslektaşlarıyla haksız rekabete yol açacak şekilde, internet kullanıcılarını kendi sitesine veya kendi sitesinden bir başka siteye yönlendirecek internet kısa yolları kullanamaz, kullanılmasına izin veremez ve reklam veremez ve alamaz.
İşbirliği
Madde 10 uyarınca; bu Yönetmelik kapsamında olanlar, ülke içinde ve dışında işbirliği yaptıkları ve başka kentlerdeki avukatları, ortak avukat bürolarını ve avukatlık ortaklıklarını; irtibat bürosu ve benzeri tanımlarla, işbirliğini genelleştirecek ve süreklilik kazandıracak biçimde açıklayamazlar, duyuramazlar.
TBB Disiplin Kurulu, 13.12.2002 tarihli kararında; şikayet olunan avukatın, internette web sayfası açarak ofisinde yurt içi hukuk hizmetlerinin yanında, Avrupa Birliği ülkelerinin önde gelen hukuk firmaları ile birlikte yurt dışı yatırımlarda yüksek nitelikli hukuki hizmetler sunduklarını belirtmesi, uzmanlık alanları olarak da İcra iflas Hukuku, Ticaret Hukuku, Uluslararası Ticaret Hukuku gibi alanları göstermiş olmasının, disiplin cezasını gerektirir eylemler niteliğinde olduğunu belirtmiştir.
Yükümlülükler
Madde 11 uyarınca; bu Yönetmelik kapsamında olanlar, salt ün kazanmaya yönelik her tür girişim ve eylemlerden kaçınmak, iş elde etmek için reklam sayılabilecek herhangi bir girişim ve eylemde bulunmamak, üçüncü kişilerin kendileri için reklam sayılabilecek bu tür eylem ve davranışlarına izin vermemek, engel olmak için gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler.
Yönetmelik Hükümlerine Aykırılık
Madde 12 uyarınca; bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık tespiti halinde barolar tarafından ilgiliye bir uyarı yazısı gönderilir ve söz konusu aykırılığın 15 gün içerisinde giderilmesi gerektiği, aksi takdirde baro tarafından resen soruşturma açılacağı bildirilir. Uyarı yazısının ilgilisine tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde aykırılığın giderilmediği tespit edilirse, baro tarafından resen soruşturma başlatılır. Bu Yönetmeliğe aykırı fiil veya fiilleri birden fazla işleyenler hakkında uyarı yazısı gönderilmez, derhal ve resen disiplin soruşturması açılır. Türkiye Barolar Birliğine yapılan şikayet başvuruları içerik incelemesine tabi tutulmaksızın avukatın kayıtlı olduğu baroya gönderilir.
Reklam yasağına aykırılık, avukatın müvekkilini aydınlatma yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmemesi halinde de söz konusu olur. Örneğin, avukatın yürüteceği bir davaya ilişkin önemli hususlardan söz etmeyip, kendisinin bu tür davalarda çok başarılı olduğunu beyan ederek hareket etmiş olması durumunda reklam yasağına aykırılık söz konusu olacaktır.
Sonuç
Hızla artan avukat sayısı sebebiyle rekabete dayalı bir ortamda kamu hizmeti görevi gören avukatlar (Avukatlık Kanunu m.1), doğal olarak müvekkil portföyünü genişletmek maksadıyla bazı vasıtalardan yararlanmaktadır. Avukatların, bu vasıtaları kullanmaları elbette ki haksız rekabete sebebiyet vermemeli, meslek onuruna ve gerekliliklerine uygun bir nitelik arz etmelidir. Bu sebeple; Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları, Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliğinde bu hususta düzenlemelere yer verilmiştir. Bu düzenlemeler, yargının görünümünün olumsuz etkilenmemesi gerekliliğinin yansımalarıdır ve avukatın rekabet ve ticaret özgürlüğünü tümüyle elinden almamakla beraber, avukatları bazı sınırlamalara tâbi tutmaktadır. Bu sınırlamalar olmaksızın, avukatlık mesleği sırf ticari bir nitelik kazanacak ve kamu menfaati bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Dolayısıyla, bir avukatın, en önemli sermayesi olan bilgi birikimi doğrultusunda müvekkil portföyünü genişletmesi, meslek onuruna ve kamu menfaatine uygunluk teşkil edecektir.
Sonuç olarak, söz konusu düzenlemeler ve kamu menfaati doğrultusunda avukatların reklam yasağına aykırı hareket etmemesi, edenlerin kayıtlı bulundukları barolara şikayet edilmesi ve bunların yanı sıra, söz konusu hükümlerin bazı noktalarda oldukça soyut kalması sebebiyle, günümüz şartları doğrultusunda, adalet ve eşitliği sağlayacak şekilde birtakım düzenlemelerin yapılması gerekmektedir
–
Kaynakça
- Begüm Gürel. “Yasal Düzenlemelerle Avukatların Reklam Yasağı”. Erişim: 30.12.2020. https://www.hukukihaber.net/yasal-duzenlemelerle-avukatlarin-reklam-yasagi-makale,5911.html
- Demir, Şamil. “Avukatların Reklam Yasağı Nasıl Olmalı?”. Ankara Barosu Dergisi, 67/4 (2009): 126-133.
- Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği.
- Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları
- Yavaş, Murat. “Türk Hukukunda Avukatın Reklam Yapma Yasağı”. Mehmet Akif Aydın’a Armağan: 727-739.
- 4515 sayılı Avukatlık Kanunu.
[zombify_post]
0 Yorum