Paris Anlaşması ve Dünya’nın Kirleticileri

Paris Anlaşması ve Dünya’nın Kirleticileri

Özet

Paris iklim anlaşması, küresel ısınmayı 2℃’ nin çok altında tutmayı ve 1,5 ℃ ile sınırlandırmayı hedefliyor. İklim değişikliğine bağlı birçok etkinin önlenmesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması temel bir önceliktir. Bu salınıma sebep olan ülkelerden biri olan ABD, 5 milyar tonu aşan salınım oranına sahip. Çalışma bu çerçevede, iklim krizinin etkilerini öne çıkarmıştır.

Anahtar Sözcükler: Paris İklim Anlaşması, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, İklim değişikliği

–

1. Giriş

Paris Anlaşması, 2015 yılında Paris’te düzenlenen BMİDÇS 21. Taraflar Konferansı’nda kabul edilmiştir. Paris Anlaşması’nın hedefi, endüstriyelleşme öncesi döneme kıyasen küresel sıcaklık artışının 2°C’nin olabildiğince altında tutmak ve iklim değişikliğinin etkilerini en aza indirmektir.  

–

2. İklim Değişimi ve Kanıtları

İklim değişikliği, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS)’nde, “karşılaştırılabilir bir zaman periyodunda gözlenen doğal iklim değişikliğine ilaveten, doğrudan ya da dolaylı olarak küresel atmosferin bileşimini bozan insan etkinlikleri sonucunda iklimde oluşan bir değişiklik” olarak tanımlanmaktadır. (DPT, 2000) ¹ Bu değişiminin etkilerini ortaya koymak amacıyla Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), 5-7 yılda bir Dünya’nın iklim sisteminin geldiği durumu değerlendirme raporları hazırlamaktadır.

IPCC’nin 2007 yılında yayımlanan 4. Değerlendirme Raporu’nda iklim değişikliğinin çok ağır etkilerinin olacağı vurgulanmıştır. IPCC 5. Değerlendirme Raporu’nda ise, 1951 – 2010 dönemindeki küresel ortalama yüzey sıcaklıklarındaki artışın  %95 – %100 ihtimalle insan etkinliklerinden kaynaklandığı vurgulanıyor. 

5. Değerlendirme Raporu’nda öne çıkan noktalardan birkaçı ise şu şekilde:

• 1901-2012 döneminde kara ve okyanus sıcaklığı yaklaşık 0.9°C’lik bir artış göstermiştir.
• 21’nci yüzyılın ilk 10 yılı en sıcak 10 yıldır.

• Karbondioksit (CO2), metan (CH4) ve diazotmonoksit (N2O) gazlarının atmosferik birikimleri (konsantrasyonları) bugün itibariyle en azından son 800,000 yıllık dönemde hiç olmadığı kadar yüksek bir düzeye yükselmiştir.²

–

3. Etki Değerlendirmesi

İklim değişikliğine sebep olma konusunda ülkelerin sorumlulukları, kırılganlık düzeyleri birbirinden farklılık gösterir. Bu durumu gelişmişlik düzeyi, nüfus, emisyon gibi çeşitli faktörler tetikler. İklim değişikliğine bağlı sayılan bu ve daha birçok etkinin önlenmesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması temel bir önceliktir. Ancak, emisyonlar sıfırlansa bile atmosferdeki ısı artışının uzun yıllar süreceği, dolayısıyla iklim değişikliğine bağlı etkilerin devam edeceği öngörülmektedir.³ Emisyon azaltımı hususunda, gelişmiş ülkelerin mutlak emisyon azaltımı hedeflerini sürdürmeleri; gelişmekte olan ülkelerin ise emisyon azaltımı hedeflerini yükselterek farklı milli koşulları uyarınca, zaman içinde tüm ekonomiyi kapsayacak yeni, artırılmış hedefler benimsemelerini telkin etmektedir.⁴

IPCC’nin 2007 yılında yayımlanan 4. Değerlendirme Raporu, küresel emisyonların en acil tehdit olduğu ve sera gazı emisyonlarının önemli ölçüde azaltılmasında geç kalınırsa iklim değişikliğinin çok daha ağır etkilerinin olacağını vurgulanmıştır. Bu da gösteriyor ki eğer derhal harekete geçersek gidişat yönünü iyiye çevirmemiz ve iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerinden kendimizi korumamız mümkün. Bu gidişatı değiştirmek için bireysel farkındalığın yanında Dünya’yı en çok kirleten, sanayi üretimin yüksek olduğu gelişmiş ülkelerin harekete geçmesi gerekir.

–

3.1. Dünya’nın Kirleticileri

• Avrupa Komisyonu ve Hollanda Çevre Değerlendirme Ajansı’nın son verilerine göre Dünya’yı en çok yıllık 10.5 milyar ton karbondioksit salınımıyla Çin kirletiyor. Çin aynı zamanda Dünya’da insan eliyle karbon salınımının yaklaşık üçte birine sebep oluyor. 
• Çin’i 5 milyar tonu aşkın emisyon oranıyla Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 3,5 milyar ton ile Avrupa Birliği (AB) ülkeleri takip ediyor.
• Listenin ilk 10 sırasını oluşturan ülkeler sırasıyla Hindistan, Rusya, Japonya, Almanya, İran, Güney Kore ve Kanada. 
•  360 milyon ton kabondioksit gazı açığa çıkaran ve nüfusu 80 milyona yaklaşan sera etkisi oluşturan gazların yüzde 1’ine sebep olan Türkiye ise İngilte’nin hemen ardından 18. sırada yer alıyor. 

–

4. ABD’nin Paris İklim Anlaşması’ndan Çekilmesi 

5 milyar tonu aşkın emisyon oranına sahip ABD, Paris Anlaşması’ndan çekilen ilk ülke oldu. 45. ABD Başkanı Donald J.Trump 1 Temmuz 2017’de anlaşmadan çekilme niyetini açıklamıştı. Ve 4 Kasım 2020 itibarıyla anlaşmadan resmen çekilmiş oldu. Böylece altına 200 ülkenin imza attığı anlaşmanın dışında kalan tek ülke ABD oldu. Bu durum, Dünya’nın en büyük ikinci kirleticisinin ve enerji jeopolitiğinin en büyük ekonomisinin yokluğu anlamına geliyor.⁴

–

5. Sonuç ve Değerlendirme

İnsan kaynaklı iklim değişikliği gibi küresel çevre sorunları gün geçtikçe etkisini arttırıyor. Bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunması amacı etkin faaliyetlerle baş göstermeli. Çevrenin küresel iklim değişikliği karşında korunması ve bu korumanın başta Dünya’nın en büyük kirleticileri olmak üzere çağımız insanına, yeryüzündeki yaşamın devamı adına büyük bir sorumluluk düşmektedir. Buradan hareketle küresel ısınma sorununun çözümü ve iklim değişikliği etkilerinin en aza indirgenmesi, yönetilenlerden (tüketicilerden) yönetenlere kadar bütün bir dünya toplumunun ortak amacı haline gelip hepimizin uğraş ve fedakârlığı ile çözülebilecektir.

–

Dipnot/Kaynakça

1. İğci, Çobanoğlu, Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 7(2), 130-146 (2019) ‘‘İklim Değişikliğinin ve İklim Değişikliğiyle İlgili Küresel Anlaşmaların Çevre Etiği Bakımından Değerlendirilmesi’’
2. https://www.wwf.org.tr/?2340 
3. Kaya, Yasemin, “ Paris Anlaşmasını İklim Adaleti Perspektifinden Değerlendirmek”, Uluslararası İlişkiler, Cilt 14, Sayı 54, 2017, s. 87-106.
4. http://www.mfa.gov.tr/paris-anlasmasi.tr.mfa
5. Özel,Kılıç, I.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi No:34 (Mart 2006) ‘‘ Küresel Bir Sorun Olarak İklim Değişikliği ve İklim Politikaları’’
6. https://tr.euronews.com/2020/11/04/abd-paris-iklim-anlasmas-ndan-resmi-olarak-ayr-ld
7. UNFCCC. Paris Anlaşmasının Kabulü . Rapor No.FCCC / CP / 2015 / L.9 / Rev.1, http://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/eng/l09r01.pdf (UNFCCC, 2015)
8. UNFCCC. Taraflarca bildirilen INDC’ler . http://www4.unfccc.int/submissions/indc/Submission%20Pages/submissions.aspx (2015)
9. UNFCCC. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi . Rapor No. FCCC / INFORMAL / 84,
10. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf (UNFCCC, 1992)
11. https://www.mgm.gov.tr/kurumsal/haberler.aspx?y=2014&f=ipccsentez

[zombify_post]