Ticaret hukukunda şirketler şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri olarak iki kısımda incelenmektedir. Kollektif ve Komandit Şirketler şahıs şirketi içerisinde yer almaktadır. Şahıs şirketleri sermaye şirketlerine nazaran çok daha zor usullerle devredilebilen, ortakların sorumlulukları bakımından da çok geniş bir sınır çizilen ortaklık türleridir. Türk Ticaret Kanunu’nda uzunca anlatılan kollektif ve komandit şirketleri kısaca inceleyeceğiz.
–
I- Kollektif Şirket
A. Tanımı ve Özellikleri
Kollektif şirket ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir. Kollektif ortaklık bir ticaret ortaklığıdır ve tüzel kişi tacir sıfatına haizdir ancak bir esnaf işletmesi işletmek için kollektif ortaklık kurulamaz.
Kollektif ortaklığa sadece gerçek kişiler ortak olabilir ve ortaklığın en az 2 kişiden oluşması gerekmektedir. Ortakların sorumluluğu ise sınırsız olup ortaklar tüm malvarlıkları ile sorumludur. Kollektif ortaklık ortaklarının bu sorumluluğu ikinci derecede (alacak için önce şirketin sorumlu olması birinci derecede) ve müteselsil sorumluluktur. Ortakların bu denli geniş sorumluluk altında olmaları kollektif şirketi daha az tercih edilen bir şirket haline dönüştürmektedir. Bu durum sermaye şirketlerinde tamamen farklılık göstermektedir.
–
B. Kollektif Ortaklığın Kuruluşu
Kollektif ortaklık sözleşmesinin hazırlanması ve tescili ile kollektif ortaklık kurulur. Ortaklık yazılı şekle tabi olup imzaların noterce onaylanması zorunludur. Kollektif ortaklık ticaret siciline tescil ile birlikte tüzel kişilik kazanır ve bu tescil kurucu niteliktedir.
–
C. Kollektif Ortaklıkta Ortaklar Arası İlişkiler
Ortaklar arası ilişkileri bir yönetim yetkisi olarak bir ortaklık hakları olarak ayrı ayrı değinmekte fayda var.
Yönetim yetkisinin ortaklar dışında üçüncü kişilere bırakılması olanaksızdır. Yönetici ortaklar ortaklığın normal, günlük işlerini tek başına yapabilirler. Buna karşılık olağanüstü işlemler için tüm ortakların oybirliği gerekir.
Kollektif ortaklıkta her ortak mutlak hak niteliğinde denetleme hakkına ve her ortak getirdiği sermaye payından bağımsız olarak bir oy hakkına sahiptir.
Kollektif ortaklığı incelerken önemli bir istisnaya da değinmeden olmaz. Bu istisna kollektif ortaklık ortaklarının tacir sıfatına sahip olmasalar bile, istisnaen ortaklık borçlarından dolayı iflas ettirilebilmeleridir. Bu tacirlerin iflasa tabi oldukları kuralının önemli bir istisnasını teşkil eder.
–
D. Kollektif Ortaklıktan Ortakların Ayrılması
Ortaklık sözleşmesinde çıkma bakımından düzenleme getirilmemişse, bu durumda ortağın ortaklıktan çıkabilmesi, bütün ortaklarca oybirliği ile kabulüne bağlıdır.
–
D.1. İki Kişilik Ortaklıktan Çıkarılma
Kişi ortaklarında tek adam ortaklığına kanun koyucu cevaz vermemiştir. İki kişilik kollektif ortaklıkta ortaklardan birisinin kanunda belirtilen nedenlerle çıkarılması gerekiyorsa, diğer ortaklar mahkemeye başvurarak işletmenin kendisine aktif ve pasifiyle birlikte bırakılmasına karar verilmesini mahkemeden isteyebilir.
–
D.2. Çıkma ve Çıkarılmanın Ortak Sonuçları
Kollektif ortaklıktan ayrılmanın tescil ve ilan edilmesi zorunludur. Çıkan ve çıkarılan ortak, bu durumun tescil ve ilan edildiği tarihe kadar yapılan ortaklık işlemlerinden 3 yıllık bir süre ile üçüncü kişilere karşı sorumludur.
–
E. Kollektif Ortaklığın Sona Ermesi ve Tasfiye İşlemi
Adi ortaklığın sona erme sebepleri, kollektif ortaklığı da sona erdirir. Adi ortaklığın sona erme sebeplerine “Adi Ortaklık” başlıklı yazımdan ulaşabilirsiniz.
Kollektif ortaklığın tasfiyesinde tasfiye memurları ortaklığın mal ve haklarının korunması için basiretli bir iş adamı gibi davranarak gerekli önlemleri almalı ve tasfiyeyi en kısa zamanda bitirmelidir. Kollektif ortaklığın tasfiyesinde temel amaç ortaklığın net malvarlığını elde etmektir. Bu amaçla ortaklığın alacakları tahsil edilir, malları satılır, borçları ödenir. Kalan bir malvarlığı varsa, bu malvarlığından ortakların getirdikleri sermayeler iade edilir ve geriye kalan olursa ortaklar arasında kar ve zararın paylaştırma ilkelerine göre ortaklar arasında paylaştırılır. Son işlem ortaklığın ticaret unvanının sicilden silinmesidir.
–
II- Komandit Şirket
Gelelim şahıs şirketlerinin ikinci kısmı komandit ortaklığa. Komandit ortaklık kollektif ortaklığa birçok yönden benzemekte ama ufak yönleri ile kendisinden ayrılmaktadır. Şimdi o benzerlik ve farklılıkları beraber irdeleyelim.
–
A. Tanım ve Temel Özellikler
Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket komandit şirkettir. Tüzel kişiliği haizdir ve tacir sıfatına sahiptir.
Komandit ortaklıkta 2 çeşit ortaklık türü bulunmaktadır. Bunlar komandite ortaklar ve komanditer ortaklardır. Bu ortaklıklar yönetim ve sorumluluk bakımından birbirlerinden ayrılmaktadır. İlk önce komandite ortağı inceleyelim. Komandite ortakların sorumlulukları alacaklarına karşı sınırlandırılmamıştır. Onlar tıpkı kollektif ortaklık ortağı gibi sorumludur. Komanditer ortakların sorumlulukları, taahhüt ettikleri sermayeden ödemedikleri kısım için sınırlandırılmıştır.
Kollektif ortaklık için ortağın gerçek kişi olması zorunlu iken komandit ortaklıkta tüzel kişi de ortak olabilir. Ancak komandit ortaklığın türleri bakımından komandite ortak olması mümkün değildir. Tüzel kişiler yalnızca komanditer ortak olarak ortaklığa katılabilirler.
–
B. Komandit Ortaklığın Kuruluşu ve Ortaklar Arası İlişkiler
Adi komandit ortaklık, ortaklık sözleşmesinin hazırlanması ve ticaret siciline tescil ile kurulur.
Ortaklığın yönetimi komandite ortaklara bırakılırken komanditerlere ise geniş bir denetleme hakkı tanınmıştır.
Komandite ortaklarla komanditer ortaklar arasındaki en büyük farklardan biri de komanditer ortakların rekabet yasağına da tabi olmamalarıdır.
Komandite ortaklar ile komanditer ortaklar ortaklık karına beraberce katılabilirler. Ancak ortaklık zararına katılım noktasında komandite ortaklar kollektif ortak gibi geniş bir sorumluluk altında iken komanditer ortakların zarara katılımları ise koydukları sermaye ile sınırlıdır.
–
C. Adi Komandit Ortaklıkta Üçüncü Kişilerle Olan İlişkiler
Adi komandit ortaklıkta ortaklık komandite ortak tarafından temsil edilir. Buna karşılık Komanditer ortakların ortak sıfatıyla temsil yetkileri yoktur. Dışa karşı borç ve yükümlülükten sorumluluk bakımından adi komandit ortaklıkta ortaklığın borç ve yükümlülüklerinden dolayı bizzat tüzel kişiliğe sahip ortaklık sorumludur. Komandite ortaklar, ortaklık borçlarından dolaysız, sınırsız ve müteselsil sorumludurlar. Ancak bu sorumluluk ikinci derecededir. Bu sorumluluğun oraya çıkması için, ortaklığın sona ermiş olması ya da ortaklığa karşı yapılan icra takibinin semeresiz kalması gerekir.
Komandit ortaklıkta komanditerlerin sorumluluğu da ortaklık alacaklarına karşı ikinci derecede ve müteselsil sorumluluktur. Komanditer ortaklıkların ortaklık borçlarından dolayı sorumlulukları kural olarak koymayı taahhüt ettikleri sermayeden henüz ödemedikleri kısımla sınırlıdır. Komanditer ortak sermaye koyma borcunun tamamını ödemişse artık ortaklık alacaklarına karşı sorumlu olmaz.
–
Kaynakça
- Şener, Oruç Hami. Ortaklıklar Hukuku. 4. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2019.
- Bahtiyar, Mehmet. Ortaklıklar Hukuku. 13. Baskı. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2019.
[zombify_post]
0 Yorum