Stonewall’dan Onur Yürüyüşlerine: Yaşam için Bir Mücadele

STONEWALL ÖNCESİ

Non-hetero ilişkilerin ceza yaptırımına bağlanması Ortaçağ’a kadar dayanır. Kilise eşcinselliğin ahlaki bozukluk ve günah olduğunu söyler, hemcinsiyle cinsel ilişkide bulunanların şeytan tarafından ele geçirildiğine inanılırdı. İlerleyen yıllarda bu söylemler kanunlarda yerini bulmuş; İngiltere’de 1553 yılında çıkarılan Buggery Act ile eşcinsellik sadece günah değil aynı zamanda hukuken yasak hale gelmiştir. Buna göre eşcinsel ilişkide bulunmanın cezası idamdır.[1]

Yaşanan tüm bu baskılar ve yasaklar sonucu eşcinsel örgütlenmelerin oluşması 19. yy’i bulur. Bu konuya dair ilk örnek 1897’de Almanya’da kurulan Bilimsel- İnsani Komite (Wissenschaftlich-humanitäres Komitee) olarak gösterilir. Daha sonraları bunu The British Society for the Study of Sex Psychology (İngiltere Seks Psikolojisi Araştırmaları Derneği), Society for Human Rights (İnsan Hakları Topluluğu) gibi oluşumlar izler. Ne yazık ki mücadelenin ilk filizleri olan bu topluluklar, İkinci Dünya Savaşı’na giden yolda özellikle Almanya’da kıyımlara kurban gitmişlerdir.[2] Nazilerce oluşturulan toplama kamplarında eşcinsel insanlar kıyafetlerinin üzerine basılan pembe üçgenlerle açık hedef haline getirilmiştir. Her ne kadar savaş sonrası Naziler ortadan kalkmış olsa da, Avrupa genelinde başa gelen muhafazakar hükümetlerden dolayı eşcinsellerin görece rahat bir konuma geldiğini söyleyemeyiz. 

Yine de, baskı altında oldukları dönemde bile örgütlenmeler tamamen sona ermemiş, Mattachine Society (1950-51), Daughters of Bilitis gibi (1955) gibi oluşumlar kendini göstermiştir. 

–

27 HAZİRAN 1969 VE SONRASI

Olayın yaşandığı dönemde polislerin eşcinsellerin olduğu mekanlara baskın yapması oldukça sık karşılaşılan bir durumdu. New York, Greenwich’te bulunan Stonewall Inn adlı mekana yapılan baskının diğerlerinden farkı, mekanda bulunanların ilk kez direniş göstermesiydi. Direniş 1 hafta kadar sürmüş, Stonewall Inn tamamen yanmıştır. Direniş boyunca pek çok direnişçi ve polis memuru yaralanmış, isyan çevre sokaklara yayılmıştır. Direnişten sonraki günlerde, 4 Temmuz’da Mattachine Society, Philadelphia’da “Yıllık Hatırlatma (Annual Reminder) grevini düzenlemiş, açık açık başkaldırının olduğu burada da yenilenmiştir.

Tam bir yıl sonra, olayların büyük ölçüde yaşandığı yer olan Christopther Street’de bir anma ve yürüyüş düzenlendi. Christopher Street’den Central Park’a kadar süren 52 sokak mesafedeki yürüyüş ilk onur yürüyüşü oldu. Seneler içinde onur yürüyüşleri önce ABD sonrasında ise birçok dünya ülkesinde yüksek katılımlarla devam etti.1999 yılına gelindiğinde ise Christopher Street, caddenin kendisi ve etrafındaki caddeler ABD İçişleri Bakanlığınca bir National Historic Landmark (Ulusal Tarihi Öneme Sahip Yer) olarak ilan edildi; Bu LGBT topluluğu için önem taşıyan ilk NHL’dir.

1973 yılında ise eşcinsellik Amerikan Psikiyatrlar Cemiyeti (APA) tarafından hastalık kategorisinden çıkarılmıştır. Yine 1970’li yıllarda eşcinsel kimliği açıkça bilinen bireyler siyasette yer almaya başlamış, Harvey Milk 1977 yılında San Francisco Belediye Meclisi’ne seçilmiştir. Seçilmesinden 11 ay sonra suikasta uğrayıp hayatını kaybetmiştir.

–

GÜNÜMÜZDEKİ DURUM

Özgürlükçü batı toplumlarının birçoğunda eşcinsel birey ve çiftler haklar bakımından heteroseksüel bireylerle aynı konuma gelmiş olsa da LGBT’lere yönelik ayrımcılığın ortadan kalktığını söylemek zor. 2014 itibariyle 78 ülkede eşcinsellik halen yasa dışı. İran, Moritanya, Sudan, Suudi Arabistan, Yemen gibi ülkelerde eşcinsel olmanın cezası idam.[3] Eşcinsel evliliğin yasal olduğu ülke sayısı dünya genelinde 28, Avrupa genelinde 16’dır.

Türkiye’de kurulduğu günden itibaren herhangi bir eşcinsellik karşıtı bir yaptırım bulunmasa da toplumun büyük oranda muhafazakâr bireylerden oluşması ve dünden bugüne hükümetlerin heteroseksist yaklaşımları sebebiyle LGBT bireyleri halen ayrımcılığa maruz kalmaktadır.

Stonewall ile ilgili daha fazla bilgi edinmek isterseniz 2015 yapımı Stonewall filmine göz atabilirsiniz.

–

KAYNAKÇA

LGBTİ HAREKETİNİN HAK VE TEMSİL MÜCADELESİ VE

SİYASAL İLETİŞİM FAALİYETLERİ, Merve DİLTEMİZ MOL, Ankara, 2016.

GEY VE LEZBİYENLERDE AÇILMA SÜRECİ: 

NİTEL BİR ÇALIŞMA, Gökhan KABACAOĞLU , Ankara, 2015.

[1] Diltemiz Mol, Merve, LGBTİ HAREKETİNİN HAK VE TEMSİL MÜCADELESİ VE

SİYASAL İLETİŞİM FAALİYETLERİ, s.26, 2016.

[2] S.32

[3] S.40