–
Son zamanlarda yatırımcılar da dahil olmak üzere halk arasında çok yoğun ilgi ve talep gören bir konudur, blockchain piyasası ve bitcoin. Kripto para türleri çoğunlukla bir yatırım aracı ve yeni yeni yaygınlaşmasıyla birlikte de bir ödeme aracı halini almaya başladı. Blockchain, ‘’Kripto paranın altında yatan bir teknoloji bileşenini kriptografik olarak birbirine zincirlenmiş bir dizi veri bloğu.’’ olarak tanımlanıyor. 6493 sayılı kanunun 3. Maddesi uyarınca, ‘’Elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, bu Kanunda tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değeri’’ ifaden eden kavram ise elektronik para olarak karşımıza çıkıyor. Sanal paralar bu elektronik paraların bir çeşidi olarak ele alınırken en popüler sanal para olarak ise bitcoin kullanımına rastlıyoruz.
–
Bitcoin, kriptografi çalışma prensibine dayanan ve denkler arası (peer-to-peer) ve geriye alınması mümkün olmaksızın transfer edilebilen, açık-kaynaklı bir protokole dayanan, hiçbir merkezi otorite tarafından arz ve takip edil(e)meyen, arzın ve işlem onayının şahıslar tarafından elektronik ortamda madencilik(mining) faaliyeti yoluyla sağlandığı, toplam arzın 21 milyon BTC ile sınırlandırıldığı, kullanıcıların anonim kaldığı bir kripto parayı ifade eder. Bitcoinin yasal nitelendirmesi konusunda ise ortak bir resmi görüş yok. TCBK ve SPK’ya göre kripto para birimleri eşya olarak kabul edilebileceği söylenmiştir. TMK md. 1 uyarınca kripto paralara taşınır eşya hükümlerinin kıyasen uygulanabileceğini savunan görüşler vardır. Fakat kripto paraların tamamen elektronik ortamda işlem görmesi ve fiziki ortamda ulaşılabilir olmamasından kaynaklı eşya olarak görülmemesi gerektiğini söyleyen görüşler de mevcuttur. Elektronik para olarak kabul edilmemesinin sebebi ise TCMB tarafından yetki verilen tüzel kişiler tarafından ihraç edilmemesidir. Başka devletlerin ulusal para birimi olarak da geçmediğinden yabancı para birimi olarak da kabul edilmediği gibi hiçbir otoriteye tabi olmayıp bağımsız bir niteliğe sahip olduğundan para olarak da nitelendirilememektedir. Tüm bu hukuki nitelendirme sorunları içerisinde de söz konusu yatırımlardan elde edilen gelirler vergilendirilemediğinden bir sorun ortaya çıkmaktadır. Ekonomi Reform Paketi ve Eylem Planıyla TCMB sanal para için bir hukuki altyapı oluşturma yükümlülüğü altına girdi.
–
Bu durumu çözümleyebilmek adına 16 Nisan 2021’de ‘’Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik’’ çıkarılmıştır. Borçlar Kanunu Md 26’ya göre söz konusu olan bir sözleşme özgürlüğü vardır. Ve söz konusu yönetmelik bu sözleşme özgürlüğünü açık bir şekilde ölçüsüz olarak sınırlandırmıştır. Maddeye göre; taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler. Bu madde uyarınca sözleşmenin tarafları sözleşmenin konusunu da serbestçe tayin edebilmektedir. BK Md. 27’de ise ‘’ Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.’’ denmiştir. Sözleşmenin konusunu belirlemeye dair sınırlandırma bu madde ile getirilmiştir. Bahsi geçen yönetmelik ile sözleşme özgürlüğü sınırlandırılmış ve sözleşme konusu kesin hükümsüzlük için sayılan durumlardan birine tabi olmamakla birlikte, dayanağı kabul edilebilir olmayan bir yasak getirilmiştir. Kripto paralar en nihayetinde bir değere sahiptirler ve ve bu kapsamda malvarlığı içinde değerlendirilmeleri gerekir. Bu durum da söz konusu yönetmeliğin gerekli detay ve normatif düzenlemeleri barındırmadığını ortaya koymaktadır.
–
Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasına göre ‘’ ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlıklara ilişkin alım satım, saklama, transfer veya ihraç hizmeti sunan platformlara veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemez.” denmiştir. Kripto para borsalarına para transferinin yasaklandığı anlaşılmaktadır. 30 Nisan itibariyle sanal paralar ödeme kuruluşlarıyla temas edemeyecek. Ayrıca bu fıkra ile TCMB’nin aktif elektronik para kuruluşlarından olan pek çok Elektronik Para A.Ş.’nin de zarar göreceği öngörülüyor. Bu yasakla birlikte kripto paralara gelecek verginin matrahı takip edilirken izlenebilirliğini kolaylaştırmanın amaçlandığı düşüncesi de ayrı bir konu. Peki getirilen bu yasağın yaptırımı nedir? Ödemeler hukuken geçersiz mi sayılacak, yoksa ceza mı verilecek? Suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereğince cezanın bir yönetmelikle verilemeyeceği de açıktır. Yasayla detaylı bir şekilde düzenlenmesi gereken bu konu yönetmelik ile çözülemez.
–
Pek çok farklı amaç için kullanılan kripto varlıklarının icra takibi, borca konu edilebilmesi gibi konular üzerinden de kapsayıcı düzenlemeler yapılmalıdır. Bunun için de bu paraların bir ödeme aracı olarak kabulü ve buna dair bir entegrasyon gerekecektir. Bunun için gerekli altyapı çalışmaları ve reformsal hazırlıkların tamamlanması, kullanımını zorlaştırmak ve engellemek üzerine değil, mağduriyeti aza indirgeyerek ve kontrol edilebilir bir biçimde kullanımının teşvik edilmesi üzerine olmalıdır.
–
Kaynakça
- Nakamoto, Satoshi. «Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System
- European Central Bank. European Central Bank: Virtual Currency Schemes. Germany: European Central Bank, 2012. Web. 22 December 2018
- Ammous, Saifedean. Bitcoin Standardı
- https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm
- Kripto Paraların Ortaya Çıkmaları ve Hukuki Nitelikleri, Asuman Turanboy
- http://www.erdem-erdem.av.tr/yayinlar/hukuk-postasi/turk-hukukunda-bitcoinin-yeri/
- https://okyayevren.com/yayinlar/kripto-paralarin-hukuki-islemleri/
- https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Temel+Faaliyetler/Odeme+Hizmetleri/Elektronik+Para+Kuruluslari
- http://www.ilhanhelvacidersleri.com/turk-borclar-kanunu/turk-borclar-kanunu-madde-26
[zombify_post]
0 Yorum