Nörobilim, sinir sisteminin araştırılmasına yönelik bir bilimdir. Nörobilimciler, nörolojik ve psikiyatrik hastaların sinirsel, genetik, moleküler kökenlerinin anlaşılması ve etkin tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi alanında çalışma yürütürler.
ABD 1990’lı yıllarda nörobilim çalışmalarına büyük bir bütçe ayırarak beyin görüntüleme teknolojilerinin gelişmesi için önemli bir adım atmıştır. Öyle ki bu yıllar ABD’de ” Beynin Yüzyılı” ilan edilmiştir. Beyin bilimlerinin yapılan bu gibi çalışmalar neticesinde katettiği yol, nörobilimin interdisipliner bir bilim halini almasını sağlamıştır ve böylece yeni çalışma alanları doğmuştur. Nöro-hukuk da bu çalışma alanlarından biridir. Ancak her ne kadar nöro-hukuk kavramı hayatımıza girmiş olsa da hukukun nörobilimdeki gelişmelerden ne düzeyde etkileneceği hususu oldukça tartışmalıdır. Bu yeni çalışma alanı, “yakın gelecekte, beyin görüntüleme yöntemleriyle insanların zihinlerinin okunabilmesi, yalan makinalarının kusursuz çalışmasıyla suçlularla suçsuzların kesin şekilde ayrıştırılabilmesi mümkün olacak mıdır, yoksa bu sadece hayalgücünün sınırlarını zorlamaktan ibaret midir?” gibi oldukça ilginç soruları da akıllara getirmektedir.
BF Skinner insanı örgütlü bir davranış sistemi olarak tanımlamıştır. Bireysel davranışlarımızın kaynağı beyin olmakla birlikte, hukuk da davranışlarımızı yöneten sosyal bir sistemdir. Bu sebeple hukuk ve nörobilimin bir kavşak oluşturduğunu kabul edebiliriz. Nörobilim ile hukukun oluşturduğu bu kavşağın önemli unsurlarından biri de suçluluk kavramıdır. Suç işleyen kişinin ”maksat”ını ve ”zihinsel durumunu” belirlemede nörobilim önemli bir yardımcı olabilir. Tabii ki nörobilimsel bulgular bu anlamda tek başına bir kanıt oluşturmayacaktır, hukuksal başka değerlerle birlikte kanıt oluşturabilecektir.
Eylem sırasında bu kişinin zihinsel durumu neydi? Bağımlılığın, ergenliğin ya da yaşın insanların davranışlarını kontrol etme kapasitesi üzerindeki etkileri nelerdir? Duyguların hafıza, davranış ve motivasyon üzerindeki etkileri nelerdir? Bu kişi doğruyu mu söylüyor? Bu kişinin maksadı ne? İşte nöro-hukuk bu soruların cevaplarının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde yanıtlanmasını ve mahkemelere karar verme noktasında yardımcı olmayı hedeflemektedir. Hukuk genellikle insanların eylemlerinden sorumlu olduğunu varsayar. Ancak ortak psikolojik kriterlerin uygulanması yoluyla bazı istisnalar sağlar. Bu çerçevede, nörobilimsel bulgular kişinin psikolojik durumu ve özellikleri ile ilgili kanıtlar sunar.
Örnek verecek olursak, New York’ta ruhsal bozukluğu olmayan bir adam karısını şiddetli bir öfkeyle öldürmüştür. Daha sonra yapılan tıbbi araştırmalarda adamın beyninde büyük bir kist olduğu ortaya çıkmıştır. Savunmada, bu kistin kişiyi kendi kendini kontrol etme konusunda zayıflatmış olduğu kanıt olarak sunulmuştur ve bunun olumlu bir savunma olduğu bildirilmiştir. Burada, nörobilim, yasal sistemin, insanın psikolojik kapasitesini ve dolayısıyla kendi kişisel sorumluluklarını anlamasını kolaylaştırmak için bilgi sağlamıştır .
Bugünkü hukuk sistemi zihinsel bozuklukların ayırt etme gücünü etkilediğini kabul etmektedir. Özellikle gerçekleştirdiği davranışların sonucunu algılayamayan kişilerin cezalandırılması adalet fikrine aykırılık oluşturmaktadır. Sistem de bu kişileri koruma yolunu seçmiştir. Bu noktada nörobilim insan davranışlarını ve bu davranışları yönlendiren düşünceleri inceleyerek yakın gelecekte daha adil bir hukuk sistemi oluşması aşamasında hukuk alemi ile işbirliği içinde olabilir.
http://www.jneurosci.org/content/33/45/17624
https://tur.psychology-ifk.com/intersections-between-neuroscience-14722
https://norobilim.com/norobilim-nedir/
http://herdem.av.tr/tr/beyin-ile-hukuk-arasindaki-bag-norohukuk/
http://acikradyo.com.tr/acik-bilinc/beyin-bilimleri-ile-hukukun-kesistigi-alan-noro-hukuk
[zombify_post]
0 Yorum