Yaklaşık 13 yıl önce Bitcoin’in ilk defa üretilmesi ile başlayan kripto paralar ve Blockchain teknolojisi, günümüzde dijitalleşmenin ve web 3.0 teknolojisinin getireceği yenilikler ile Metaverse ve NFT kavramları olarak hayatımızın bir parçası haline gelmiştir. İşbu yazının içeriğinin anlaşılabilmesi için öncelikle bu kavramların açıklanması gerekmektedir.
Blockchain, dilimize çevirisek blok zinciri, herhangi bir otoriteye ya da merkeze ihtiyaç duymadan verilerin dağıtarak ağ üzerinde saklandığı kayıt teknolojisine denir. Bu kayıt sistemi, Node(Blockchain kullanıcıları) tarafından kayıt altına alınmaktadır. Bir para transferi işlemi, tek bir kurum/kuruluş tarafından değil, tüm Node’ların bilgisayarlarında, şifrelenmiş bir halde depolanmaktadır. Bu yanıyla sicil işlevi görür. Blockchain sunduğu bu teknoloji ile para ve mülk alım-satımını sağlayan bir protokol sağlamaktadır.
Metaverse dilimize ‘’sanal evren’’ olarak çevrilmektedir. Blockchain ağı kullanılarak, gerçek ve sanal alemin birleştiği ve gerçek kişilerin bu sanal dünyalarda hiçbir fiziksel çaba harcamaksızın artırılmış sanal gerçeklik cihazları sayesinde tamamen zihinsel olarak kendilerini hissettikleri algısal evrenlere “Metaverse” denir. Bu evrenler sadece eğlence amaçlı olmamakla beraber sanal araziler ve NFT’ler ile yatırım ağı da oluşmuştur. Ayrıca gerçek kişiler kendilerinin sanal dünyadaki suretleri olacak olan ‘’metahuman’’lar yaratarak bu evrenlere giriş yapabilmektedir.
(Metaverse Arsa Ticareti)
Metahuman kavramı aslında yıllardır bilgisayarlarımız içinde yer almaktadır. Örneğin; oyunlar içerisinde yaratılan karakterler de aslında birer metahuman sayılmaktadır. Elbette ki bu durum, Metaverse ve Unreal Engine 5 oyun motoru ile çok daha gerçekçi bir hal almıştır.
(Alışılagelmiş bir rol yapma oyunundan yıllar öncesinden görsel)
–
(Matrix Awakens, Unreal Engine 5 Oyun motoru ile yaratılmış karakterler)
–
NFT, değiştirilemez jetonlar anlamına gelen İngilizce “non-fungible tokens” kelime grubundan gelmektedir. Bu ürünler OpenSea gibi kripto pazarlarında ticari veya koleksiyon yapmak amaçlarıyla kullanılan sanal birer sanat eserleridir.
–
(CyberPunk NFT koleksiyonundan parçalar)
Akıllı Sözleşmeler
Son olarak konuyu net bir şekilde anlamak için akıllı sözleşmelerden de bahsedilmesi gerekmektedir.
İlk olarak Etherium şirketi tarafından Blockchain ağında oluşan ve depolanan kodlar olarak üretilmiş olan akıllı sözleşmeler her bilgisayarda saklanıp depolanmaktadır. Akıllı sözleşmelerin kurulması için klasik sözleşme hükümleri geçerli olup her iki tarafın da irade beyanlarının birbiriyle uyuşması koşulu aranacaktır. Akıllı sözleşmeler, otonom bir şekilde icra/ifa edilmektedir. Ayrıca, ağa bağlanan bilgisayarların(Node) %51’i tarafından onaylandıktan sonra tasdik olunur. Bu onaylama işlemi tescil olarak da düşünülebilmektedir.
Metaverse; Facebook, Oracle, Whatsapp gibi aplikasyonların sahibi olan Facebook şirketinin ismini Meta olarak değiştirmesi ve Metaverse projelerini duyurması ile iyice popülerleşmiştir. Zaman geçtikçe insanların da bu evrenlerde daha uzun süreler geçrmesi ile bu konuda hukuki düzenlemelerin yapılması kaçınılmaz olacaktır. Örneğin; Metaverse evreninde arazi sahibi olan bir kişinin ölümü durumunda bu arazinin miras kalması durumu hukuki bir problem yaratmaktadır. Hatta NFT koleksiyonu olan bir kişinin Sanal Cüzdanına izinsiz erişim sağlanıp ürünlerinin çalınması durumunda hırsızın nasıl bulunacağı ve haksız fiilden sorumluluğunun doğup doğmadığı da tartışma konularından biridir.
Metaverse evreninde satış sözleşmesinin kurulması noktasında sözleşmenin kurucu unsurlarından herhangi birinin eksikliği var olur ise (irade uyuşmazlığı yaşanması veya sözleşme taraflarından en az birinin fiil ehliyetine sahip olmaması) sözleşme sakatlanmış olacaktır. Türk Hukuku bakımından irade sakatlığı olması sözleşmenin doğmasına engel teşkil edecektir. Bu durumda, satış sözleşmesinin yapılması durumunda sözleşme hukuki açıdan sonuç doğurmaz. Fakat, akıllı sözleşme bakımından değerlendirildiğinde bu sözleşme Node’ların %51’i tarafından onaylandıktan sonra sonuç doğurmuş olacaktır. Bu bakımdan Blockchain’in merkeziyetsiz bir ağ olduğu düşünülürse bu işlemin ardından hangi kurumun çözüm mercii olacağı konusu da tartışmalıdır. Satıcı ile alıcıyı buluşturan simsar kuruma mı başvuru yapılmalı yoksa proje sahibi şirkete mi başvuru yapılmalıdır? Bu ve buna benzer birçok soru henüz cevapsız kalmaktadır.
Yargıtay’ın oyun paraları ve sanal eşyalarla alakalı kararlarının kıyasen bu konuda uygulanabilir olmadığı düşüncesindeyim. TCK’nin 244. maddesinin içeriğini oluşturan bilişim suçlarının cezai yaptırımı, metaverse evreninde bir haksız fiil işlenmesi durumunda kişilerin tespitinin yapılması mümkün olsaydı uygulama alanı bulabilmekteydi. Ancak, merkeziyetsiz bir yapısı bulunan ve kişilerin birer şifrelenmiş numaradan ibaret olduğu bu dünyalarda kişi tespiti yapılması imkansızdır. Bazı metaverse projeleri sadece kişilerin kendi isimleriyle evrene giriş yapmasına izin vermektedir. Ancak böyle bir evrende hukukumuzda bu konuyla alakalı bir düzenleme yapılana kadar Yargıtay’ın oyun paraları ve sanal eşyalarla alakalı kararları kıyasen bu konuda uygulanabilir olduğu düşüncesindeyim.
Zaman içerisinde, VR gözlükleri ve yeni teknoloji ürünleriyle beraber, bu evrenlerde insanlar mülakat, toplantı, görüşme ,etkinlikler düzenlemeye başlayacaktır. Hatta ve hatta ölen kişilerin verileri ve resimleri kullanılarak o kişilerin sanal ortamlara aktarılarak onlar ile görüşme fırsatı sağlama imkanı bile mümkün olabilmektedir.
–
SONUÇ
Metaverse projeleri için henüz hiçbir hukuki düzenleme yapılmamıştır. Evrenlere katılan ve aktif kullanan kişi sayısı hızla artmaya devam etmektedir. Dolayısıyla, eninde sonunda kapsamlı bir hukuki düzenleme gelmesi gerekmektedir. Gelmemesi durumunda proje sahibi şirketler bu dünyalarda bir iç kural dizini yayınlamalıdır. Kurallara uymayan kişiler yaptırıma tabii tutulmalıdır. Hiçbir düzenlemenin gelmemesi durumunda bu evrenler aracılığıyla ticari sırların satışı, bilgi sızdırılması, kara para aklama gibi suçların işlenmesi daha masrafsız ve kolay bir hale gelecek ve bu evrenler rahatlıkla amaçları dışında etik ve ahlak kurallarına aykırı bir şekilde kullanılabilecektir.
–
Kaynakça
- https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=3295f78c-bfda-4715-a178-b74e76f5b9aa
- https://www.mondaq.com/cyprus/fin-tech/1129978/la-in-the-metaverse
- https://www.ozgunlaw.com/makaleler/blockchain-ve-akilli-sozlesme-nedir-243
- https://www.goksusafiisik.av.tr/Articletter/2021_Winter/GSI_Articletter_2021_Winter_Article2.pdf
0 Yorum