“”

Dünya dijital bir okyanusun içinde yüzüyor. 90’ların sonunda tanıştığımız WEB kavramının bu gün içinde yaşıyoruz. Teknolojinin hızlı gelişiminin sektörlere yansımasından ve hatta yeni sektörlerin ortaya çıkmasından bahsedilirken “Substantial Evloution” yani öz değişim ifadesi kullanılıyor. Dijital teknolojilerin hayatımıza dahil olması , toplumlarda derin ve dalgalı bir etki yaratmakla kalmayıp aynı zamanda  tüm endüstrileri değişikliğe uğratmakta. Peki bu değişim hukuku nasıl etkiledi ve etkilemeye devam ediyor?

Teknolojinin hukukta kullanımı yeni bir durum değil. Teknoloji, hem hukuksal süreçlerde hukukçuların verimliliğini arttırmakta hem de zamandan tasarruf etmelerini sağlamaktadır. Teknolojinin hukukta kullanımı için verilebilecek en basit örneklerinden biri daktilodan bilgisayara geçiş dönemi olacaktır. Hukuka teknolojinin yansımasıyla hukukçular daktilo ile yazılmış fiziksel ortamda tutulan bir çok dosyayı, bilgisayar yardımı ile daha hızlı ve kolay şekilde kayda alarak sanal bir ortamda muhafaza edilebilir hale geldi. Yakın geçmişte önemli bir gelişme olan UYAP sistemi sayesinde ise adliyeye gitmeden dijital ortamda bir çok işlem gerçekleştirebilir hale geldi. Gelişen yazılımlar sayesinde hukuki araştırmaların kısa sürelere inmesi ise bir diğer önemli gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır.

“””

Teknolojik gelişmelerin hukuka yansıması devam ederken,teknolojinin gelişme hızının da yıllar içinde doğrusal olarak değil de üstel( logaritmik) olarak ilerleme göstermesi daha önce hukuka yabancı olan tasarım, yapay zeka, hukuk mühendisliği, hukuk laboratuvarları gibi kavramları ana gündeme taşımıştır.

Dünyanın önde gelen bir çok hukuk fakültesi hukuk laboratuvarları kurmakta, hukuk büroları ise sadece avukatlardan oluşan bir yapıdan, çok disiplinli bir yapıya evrilmektedir.Hukuk ve programlama uzmanlığı ile bağlantılı olarak gelişmekte olan hukuk mühendisliği ise hukuk ve teknoloji arasında bir bağlantı oluşturmayı amaçlamakta olup teknoloji, hukuk, hizmet başarısı ve ürün geliştirmenin kesiştiği noktada çalışarak yeni bir iş modeli haline gelmektedir.

Hukuk tasarımı , hukukçuların sadece hukukçular tarafından anlaşılabilecek şekilde yaratmış olduğu sistemi teknoloji ve görsel tasarım sayesinde basitleştirerek toplum tarafından daha rahat  anlaşılabilir hale getirmeyi amaçlamaktadır.

“””

Teknolojinin kullanımı yapay zekanın yükselişi ve bu sayede gelişen dijital yazılımlar, hukuka özgü olarak kullanılan , hukuki hizmetlerin sağlanmasını kolaylaştıran teknoloji ve yazılımlarının tümü hukuk teknolojileri    “Legaltech” üst kavramını ortaya çıkarmıştır. Hukuk teknolojilerinin ülkemizde ve dünyada kullanımı her geçen gün artmaktadır. Türkiye’ de hukuk teknolojileri hukuki arama uygulamaları, tahmin teknolojisi uygulamaları, sözleşme analiz uygulamaları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Gerçekleştirilen hukuki hizmetlerin bir çoğu yapay zeka (YZ) yardımı ile sistematize ve standartize edilebilir bir hal almaya başlamış olup , YZ’ nin bu şekilde kullanımı ile tutarlılık, doğruluk,öngörülebilirlik ve verimlilik noktasında daha başarılı bir ilerleme kaydedilebilmektedir.

Teknoloji sadece bir yardım aracı olmaktan çıkıp , çeşitli sorunlara çözüm üretebilen bir kullanıma doğru değişim göstererek hukukun ayrılmaz bir parçası haline gelmeye başlamıştır. İstanbul Barosu Yapay Zeka Çalışma Grubu’nun Temmuz 2020’ de “Hukuk Teknolojileri ve Avukatlık Mesleğindeki Uygulamaları” görüşünde bu durum “Avukatlık mesleğinin sürdürülmesinde teknolojinin kullanımı artık kaçınılmaz bir hal almıştır” şeklinde ifade edilmiştir. Hukuki hizmetlerin sunum modelleri, iş yapısı bir kaç yıl öncesine göre dahi farklılaşmış durumda. Günümüzün firmaları için bu gün ve gelecekte başarının anahtarı müşteri ilişkileri ve kültüre ilişkin verileri teknoloji ile birleştirebilen bir yapıya sahip olmak iken hukuk için de bu durum aynı şekilde gözükmektedir.Bu gün nasıl ki firmalar inovasyon ve teknolojiye yatırım yapmakta ise dünyanın önde gelen hukuk büroları da aynı şekild ebu alanlara yatırımlarını hızlandırmaktadır.Dünyada Big Four olarak anılan dört şirketi bu gün diğerlerinden ayıran özellikler; az ile çok iş yapma, global uyumluluk, iş hızı ve teknolojiyi uygun şekilde kullanma olarak belirtilmektedir.

“””

Teknolojik yeniliklerin kaynağı olan ve Anglo-Sakson hukuk sistemine sahip ülkeler Kara Avrupası hukuk sistemine sahip ülkelere nazaran  gelişmelere ve yeniliklere daha hızlı bir adaptasyon göstermektedir. Bu ülkelerde adalete erişimin herkes tarafından sağlanması amacıyla günümüzde bir çok dijital yazılım, chatbot kullanılmaktadır. “DoNotPay Chatbot” yazılımı kullanıcıları, uygulama sayesinde trafik cezalarına ilişkin bir çok soruya yanıt bulabilmektedir. “Hello Divorce” yazılımı kullanıcıları ise boşanmaya ilişkin gerekli olan belgeleri çevrimiçi olarak doldurabilmekte ve yine çevrimiçi hukuki destek alabilmektedir. Diğer yandan Legalzoom uygulamasıyla,  bir çok insan bu gün vasiyetname, ticari marka başvuruları ve daha bir çok yasal belgeyi çevrimiçi olarak oluşturabilmektedir. Bu uygulamaların ortaya çıkışı ile beraber Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bir çok hukuk bürosu bu hareketlenen rekabet ortamında yer almak amacıyla kendi internet sayfalarında çevrimiçi hukuki danışmanlık ve destek vermeye başlamıştır.

Hukukçuların temel hukuk bilgisine sahip olması ne kadar önemli ise yakın gelecekte teknolojiyi anlayabilmeleri ve teknoloji diline hakim olmaları da bir o kadar önemli olacaktır. Geleceğin hukukçularının, teknolojinin içinde bulunduğu bir hukuk hizmeti zihniyetine sahip olmaları diğer önemli bir özellik olarak karşımıza çıkmaktadır.

Teknolojik gelişmelerin hızı karşısında,ancak vakalar vuku buldukça harekete geçen hukuk sistemi bu hızla gelişen sürece adapte olmaya çalışırken zorlanmaktadır. Biz hukukçuların olaylara şüpheci yaklaşımı , hukuk kurallarına bağlı kalma isteği ve hukuk ideolojisinin kurallara bağlı,sıkı ve yavaş yapısı teknolojik gelişmelerin paralelinde ilerlemesi gereken hukukun adaptasyonunu  yavaşlatmaktadır. Teknoloji yukarıda da bahsedildiği gibi 21. Yüzyılda yapay zeka ile birlikte üstel bir hızla ilerlerlerken hukukun bu hıza adapte olması kaçınılmaz bir zorunluluktur.

“””

KAYNAKÇA

• BARNWELL JASON, The Evolution to Modern Legal, Mart 2020.https://www.legalevolution.org/2020/03/the-evolution-to-modern-legal-143/ 
• BRYNE Nicola, The Changing Role of… Lawyers, Haziran 2019. https://placetech.net/analysis/the-changing-role-of-lawyers/ 
• CHALMERS Brett, Newlaw New Rules: A Conversation About The Future Of The Legal Services Industry, Temmuz 2018.https://www.lawtechnologytoday.org/2018/07/the-future-of-the-legal-services-industry/
• COHEN Mark A.,Nothing “Alternative” About New Model Providers–Especially the Big Four, Aralık 2018. https://www.legalbusinessworld.com/post/2018/12/05/there-is-nothing-alternative-about-new-model-providers-especially-the-big-four 
• FURLONG Jordan ,The New Legal Economy, Eylül 2019. https://www.law21.ca/category/change/
• İstanbul Barosu Yapay Zeka Çalışma Grubu, Hukuk Teknolojileri ve Avukatlık Mesleğindeki Uygulamalar,Temmuz 2020. https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/docs/HukukTeknolojileriveAvukatlikMeslegindekiUyg072020.pdf
• OZPARLAK OZAN Başak, Yeni Çağın Hukukunu Teknoloji ve Tasarım Şekillendirecek, Kasım 2020.https://spicantus.medium.com/   
• SİEH Kaleb A. ,Law 2.0:Intelligent Architecture for Transactional Law, Ağustos 2010.

[zombify_post]