23 Haziran 2016’da yapılan referandumun ardından, seçmenlerin %52’si İngiltere’nin, Avrupa Birliği’nden ayrılması yönünde oy kullandı. 1975’te yapılan bu konudaki referandumda %67 oy oranıyla Avrupa Birliği’ne devam kararı verilmişti. Birleşik Krallık Başbakanı David Cameron 2016 yılında yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nde kalmak için referandumda gerekli kampanyalar yapacağını belirtmişti. Ancak yapılan referandumun ayrılma kararı vermesi ile İngiltere Başbakanı David Cameron istifa etti. Referandum ile birlikte ilk kez bir ülke Avrupa Birliği’nden çıkma kararı aldı ve bu kararın Avrupa Birliği’nin geleceğini nasıl etkileyeceği sorgulanmaya başlandı.
İngiltere’nin ayrılma kararından sonra “Brexit” kelimesi gündeme geldi. Daha önce Yunanistan EURO yerine eski para birimine dönmek için ‘Grexit’ (Greece-Exit) tanımı kullanmıştı. Bu terim gibi Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden ayrılması için Britanya’nın ilk iki harfi (Br) ve çıkış anlamına gelen İngilizce exit kelimesi ile BR-EXIT tanımı kullanılmaya başlandı. Bu kelime İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılması anlamına geliyor.
Halkın Brexit kararı ile;
Lizbon Anlaşması’nın 50’inci maddesi uygulanabilir duruma geldi (Anlaşmanın 50. Maddesini buradan okuyabilirsiniz.). Londra-Brüksel arasında pazarlıklar yapılmaya başlandı ve İngiltere’de çok sayıda bürokrat istifa etti.
AB üyesi ülkelerin liderleriyle İngiltere Başbakanı Theresa May bir anlaşma yaptı ve 15 Ocak 2019’da İngiltere Parlamentosu, Başbakan Theresa May’in Brüksel ile ulaştığı bu anlaşmalı ayrılığı 202’ye karşı 432 oy ile reddetti. Reddedilen Brexit değil aksine Avrupa Birliği’nden anlaşmalı olarak ayrılmadır. Hükümetin aksine parlamentonun da söz sahibi olduğu demokrasinin de bir göstergesi olmuştur ayrıca. Theresa May, reddin sonrasında Avam Kamarası’nda güven oylaması yapılmasını istedi. Hükümet güvenoyu alamazsa ve 14 gün içinde Avam Kamarası’nda güvenoyu alabilecek bir hükümet kurulamazsa, İngiltere’de erken seçime gidilecekti ancak yapılan oylamada Theresa May hükümeti 325 oy ile güvenoyu aldı. Güvenoyu alınmasıyla “alternatif bir Brexit planı” için muhalefet parti liderleriyle görüşmeler yapılmaya başlandı. Anlaşma sağlanamaması ve tarafların bulundukları pozisyonları değiştirmeyi istemedikleri halinde Birleşik Krallık, Avrupa Birliği’nden 29 Mart 2019 tarihinde yapılacak oylama ile anlaşma olmadan ayrılacak ve bunun sonucunda iki taraf için de katlanması yüksek maliyetler ortaya çıkacak. Herhangi bir ticaret anlaşması yapılmaması halinde ise Dünya Ticaret Örgütü’nün gümrük rejimleri devreye girecek Gümrüksüz Ticaret devri sona erecek. Fransa ile arasında sınır kapısı olan Dover’da ve iki ülkenin limanlarında aksaklıklar olabilecek. Mark Carney de bu konuyla ilgili İngiliz sterlinin değer kaybedeceğini ve ev fiyatlarının 3 yıl içinde üçte bir oranında düşebileceğini belirtmişti. İngiliz Merkez Bankası’na göre ise işsizlik oranı iki katına çıkacak ve enflasyon oranları yükselecek. Bir diğer anlaşmazlık noktası “backstop” idi. Buna göre İngiltere ve AB arasında ticari sonuçlar ne olursa olsun Kuzey İrlanda ile AB üyesi İrlanda Cumhuriyeti arasında fiziki sınır olmamasının garanti altına alınması amaçlanıyordu. 1998 tarihinde yapılan Hayırlı Cuma Anlaşması olarak bilinen İrlanda Cumhuriyeti ve Kuzey İrlanda’nın ortak bir ekonomik pazarda yer alması konusunda anlaşma yapıldı. Ancak Brexit ile bu durum sona ereceği için AB’yi, Kuzey İrlanda’yı ve İrlanda Cumhuriyeti’ni ortak paydada toplayacak çözüm aranması Brexit sürecinin bu kadar uzamasının diğer nedenlerinden de biri oldu. Diğer ekonomik çözüm yolları ve tartışmalardan biri ise; muhafazakar partinin desteklediği KANADA ve ana muhalefetteki işçi partisinin desteklediği NORVEÇ modelidir.
“Kanada” modeli AB ile Kanada arasında yapılan serbest ticaret anlaşması bu anlaşmaya göre taraf arasındaki iki gümrük vergilerinin büyük bir kısmının kaldırılmasını öngörüyor.
“Norveç” modeline göre ise İngiltere’nin AB ortak pazarında kalması ve birlikte serbest ticarete devam etmesini ancak dışarıya karşı serbest dolaşımını kısıtlayamamasını öngörüyor.
İngiltere’de son zamanlarda artan diğer talep ise ikinci bir Brexit referandumunun yapılması ve son sözün yine halka verilmesi ancak Başbakan May, halkın kararını zaten verdiğini söyleyerek ikinci referanduma kesin bir dille karşı çıkıyor. Ancak 29 Mart tarihi yaklaşırken “Halkın Oyu” kampanyası ile ikinci referanduma gidilmek zorunda kalınabilir. Liderler her ihtimale hazırlıklı olunması gerektiğini vurguluyor.
Parlamento onayı olmadan Brexit anlaşması yürürlüğe girmeyecek bu nedenle her şeyi 29 Mart 2019’da Türkiye saati ile 14:00’da yapılan oylama belirleyecek ve İngiltere anlaşma olmadan Avrupa Birliği’nden ayrılacak. Ancak Theresa May 12 Mart’a kadar Brexit Anlaşması için AB liderleri ile görüşüp yeni bir anlaşmayı parlamentoya sunmayı gündeme getirdi. Bu yeni anlaşmanın 29 Mart tarihinden 17 gün önce yapılacak olması ise Birleşik Krallık’ta yeni tartışmalara yol açmaya başladı bile. İlerleyen günlerde sürecinin nasıl işleyeceğini hep beraber göreceğiz.
KAYNAKÇA
https://www.ntv.com.tr/dunya/brexit-nedir-brexitnedemek,FGAU4Tavc0q9yfoYhgaD0A
https://tr.euronews.com/2019/01/15/brexit-nedir-bundan-sonra-ne-olacak
https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46724957
https://tr.euronews.com/2019/02/25/may-brexit-anlasmasi-icin-oylama-12-mart-a-kadar-yapilmis-olacak
https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46458038
[zombify_post]
0 Yorum