Giriş
Hukukumuzda akaryakıt kaçakçılığı suçu 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda düzenlenmiştir. Kabaca tarif etmek gerekirse, yurt dışından kaçak yollarla ve genelde vergilendirilmemiş akaryakıtın yurt içine sokularak iç piyasaya satılması şeklinde gerçekleşir. Yurt dışından kaçak yollarla yurda sokulabileceği gibi yurt içinde de kaçak yollarla üretilerek iç piyasaya satış ile de bu suç tipi gerçekleşebilir. Akaryakıt Kaçakçılığı Suçu 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3/11 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Türkiye’de bu suç tipinin tespitinde en sık kullanılan yöntem ulusal marker uygulamasıdır. Ulusal marker, Türkiye petrol piyasasında kaçak petrol kullanımının engellenmesi için kullanılan bir metottur. Türkiye petrol piyasasında ticareti yapılan benzin, motorin ve dizel ürünlerine ulusal marker kimyasalı eklenmesi zorunlu tutularak, kaçak petrol ürünlerinin denetlenmesine çalışılmaktadır. Petrol piyasasını denetlemekle görevlendirilmiş kişiler, akaryakıt istasyonlarının akaryakıt depolarında belirli aralıklarla ulusal marker ölçümü yaparak, kaçak petrol kullanıp kullanılmadığının tespitini yaparlar. Akaryakıt Ticareti ile ilgilenen kişiler, sattıkları akaryakıtta yine petrol türevleri olan halk arasında “on numara yağ” olarak bilinen baz yağ, solvent ve madeni yağların eklenmesi de yine Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunu oluşturacaktır. Genel olarak endüstride kullanılan bu petrol türevi kimyasallar, maliyet avantajı için kimi durumlarda akaryakıta karıştırılarak ticareti yapılmaktadır.
–
Ulusal Marker Uygulaması
Türkiye’de kanun gereği, ticareti yapılacak petrol ürünlerine “ulusal marker” adında bir kimyasal enjekte ediliyor. Ulusal marker yüksek teknoloji ürünü olup, taklit edilemez ve satışı yapılacak akaryakıtın kimyasal özelliğine etkilemez niteliktedir.
Bu uygulama ile; Türkiye petrol piyasasında dolaşımda olan akaryakıt ürünlerinin ülkeye yasal yollar ile girip girmediği denetlenmeye, kaçak yollar ile imal edilmiş ve standart dışı ürün girişlerinin engellenmesine çalışılmaktadır.
Ulusal marker uygulaması akaryakıt rafine işletmeleri ve akaryakıt dağıtıcılarına zorunlu kılınmıştır. Bu uygulamanın şart ve özellikleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yapılmaktadır. EPDK tarafından Türkiye’de ticareti yapılacak akaryakıtın kimyasal özellikleri ve katkı oranları düzenlenmektedir ve tüm akaryakıt istasyonlarından alacağınız akaryakıt ürünleri aynı oranlara sahiptir. Yani,”100 km’de %50 tasarruf edin” şeklindeki ifadeler sadece pazarlama aracıdır! Doğru değildir.
–
Türkiye’de Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunun Cezası
Kaçak Akaryakıt Sokma Suçu:
Kaçak petrolü (kaçak mazot, benzin, biodizel vs.) gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın Türkiye’ye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Kaçak akaryakıtın gümrük kapıları dışında ülkeye sokulması halinde, cezalar yarısından iki katına kadar artırılır, ancak bu fıkranın uygulanması suretiyle verilecek ceza üç yıldan az olamaz. (5607 sayılı K. m. 3/11, 3/10).
Aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin eşyayı ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (5607 sayılı K. m. 3/2).
(22) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçların konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde, verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır. (Ek cümle: 14/4/2020-7242/61 md.) Eşyanın değerinin hafif olması hâlinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir. (5607 sayılı K. m. 3/22)
Suça teşebbüs halinde, yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiiller, teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile, tamamlanmış gibi cezalandırılır. (5607 sayılı K. m. 3/21).
–
Kaçak Akaryakıt Üretme, Bulundurma, Nakletme, Satma veya Satın Alma ve Cezası:
(11) (Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ulusal marker uygulamasına tabi olup da, EPDK’nın belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı; a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden; b) Satışa arz eden veya satan; c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (5607 sayılı K. md. 3/11).
–
Petrol Ürünlerini Dönüştürerek Kaçak Akaryakıt Üretme, Piyasaya Sürme ve Satın Alma Suçu:
Giriş kısmında ticareti yapılacak akaryakıt ürünlerine “on numara yağ” eklenmesi yoluyla maliyet avantajı elde edilmesinden bahsetmiştik. Bu başlığımızda piyasayada ticareti yapılacak akaryakıta on numara yağ eklenmek suretiyle akaryakıt kaçakçılığı suçunun işlenmesini açıklayacağız. Kanun koyucu 5607 sayılı K. m. 3/12’de “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan izin alınmadan; akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol ürünlerinden akaryakıt üreten veya bunları doğrudan akaryakıt yerine ikmal ederek üreten, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.” şeklinde düzenleme yapmıştır.
Halk arasında “on numara yağ” olarak tabir edilen madeni yağ, baz yağ, solvent ve petrol türevi asfalt ve benzeri kimyasalların, somut olayın özelliklerine göre hangi kimyasalın nerede, ne zaman, nasıl, neden bulundurulduğu ve kullanıldığı göz önünde bulundurularak soruşturma yapılır. Soruşturma merciileri tarafından bu kimyasalların akaryakıt yapımında kullanılacağı görüşü hasıl olursa, kişiler hakkında akaryakıt kaçakçılığı hükümleri uyarınca soruşturmaya başlanır. Bu durumda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m. 3/12 hükmünce göre cezalandırılması bazı özel şart ve koşullar gerektirdiğinden tüm dosya kapsamında ve teknik yetkinlik ile savunma yapılmalıdır.
5607 sayılı Kanun’un 3/13. maddesinde ise; petrol boru hatları, depoları, kuyularından yasalara aykırı olarak temin edilen akaryakıtın ticari amaçla kullanılması düzenlenmiştir.
İşbu düzenleme; her türlü üretim, iletim ve dağıtım hatları dahil olmak üzere sıvı veya gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından, depolarından veya kuyulardan kanunlara aykırı şekilde alınan ürünleri satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (5607 sayılı K. m. 3/13).
–
Kaçak Akaryakıt veya Sahte Ulusal Marker Elde Etmek İçin Sistem Kurma Suçu:
Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman bulunduranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (5607 sayılı K. m. 3/14).
Ulusal markeri yetkisiz olarak üreten, satışa arz eden, satan, yetkisiz kişilerden satın alan, kabul eden, bu özelliğini bilerek nakleden veya bulunduranlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ulusal markerin kimyasal özelliklerini taşımasa bile, bu madde yerine kullanılmak amacıyla üretilen kimyasal terkipler hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır. (5607 sayılı K. md. 3/15).
–
Akaryakıt Kaçakçılığı Suçunda Şikayet Süresi, Zamanaşımı ve Görevli/Yetkili Mahkeme
Akaryakıt kaçakçılığı suçu re’sen soruşturulan bir suç tipidir. Şikayete bağlı bir suç değildir. Suçun işlendiği, soruşturma merciileri tarafından öğrenildikten sonra soruşturma re’sen başlatılır. Bu bağlamda, bu suç tipinde şikayet süresi yoktur. Bu suç tipinde zamanaşımı süresi 8 yıldır. Görevli ve yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer asliye ceza mahkemesidir.
[zombify_post]
0 Yorum