Çok duymadığımız bir isim olsa gerek "Ancient Lights"
Türkçesi, ışık alma hakkı olan bu yasa İngiltere’de “ancient lights” veya ”right to light” olarak bilinen ve çok uzun yıllardır uygulanagelen bir yasa. Bu İngiliz yasası yıllarca gün ışığı alan evlerin, bundan sonra da pencerelerinden ışık girmesini engelleyecek her türlü faaliyeti önlemek adına yapılmış.
Elbette yasayla hedefledikleri bir amaçları var.
İngiltere ışık alma hakkı ile yaşam alanlarında oluşabilecek çarpık kentleşmenin, gözü yoran, bozuk mimari yapıların önüne geçmek istiyor. Özellikle de kent merkezinde oluşabilecek kötü görüntü tehlikesi ile karşı karşıya kalmak istemiyorlar. Amaca hizmet eden uygulamayı kanun yolu ile korumaları bu konudaki kararlılık ve özenlerini de kanıtlıyor. Şehrin yapısına bakacak olursak başarılı olmuş gibi de görünüyorlar.
Işık hakkı yasasından yararlanmak isteyenler ne yapıyor derseniz…
Işık alma hakkından yararlanmak isteyen vatandaşlar İngiltere’nin başkenti olan Londra’da belediyeye başvuru yapıyorlar. Bu başvurunun içeriği ile evlerinin penceresinden 20 yıldır veya daha uzun süreden beri ışık girdiğini ispat etmeleri gerekiyor. Belediye de ispat karşılığında üzerinde “ancient light” yazılı bir tabela vererek evin penceresine asılmasına izin çıkarıyor.
Tabelayı astık, peki ya şimdi…
Belediye’nin verdiği tabelayı pencereye astıktan sonra en az 20 yıl daha vatandaşın penceresinden giren ışığın kesilmesine kimse sebep olamıyor. Böyle bir pencerenin ışığını kesecek yeni bir inşaat yapılacak olursa, bina sahibinin inşaatı engelleme hakkı bulunuyor. Işık hakkı yasasına tabi olan binaların sahipleri, binalarına yeni ve daha büyük pencereler de yaptırabiliyorlar. Ancak 20 yıl dolmadan mevcut pencerelerini büyütemiyorlar.
Öyle görünüyor ki ışık hakkı tanınmış isimlerin de dikkatini çekmeyi başarmış.
Geçtiğimiz günlerde ülkemizin tanınan isimlerinden Avukat Gönenç Gürkaynak’ın sosyal medya hesabı twitter üzerinden konu hakkında açıklayıcı bilgiler paylaştığını görüyoruz. Gürkaynak, ışık alma hakkının ülkemizin hukuk sisteminde yer almadığı gerekçesiyle doğan sitemlere karşı bizde de yorum yoluyla bulunan bir hak olarak varlığını sürdürdüğünü ifade etti. Ardından ışık alma hakkının İngiltere’deki uygulama alanlarından bir örnek vererek sanıyoruz ki hakkın daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmak istedi.
Türkiye’de de var mıdır acaba?
Yasanın Türkiye’de de uygulanması hukukçuların en büyük temennileri arasında. Türkiye’de hızla yayılan şehirleşmenin beraberinde getirdiği çarpık kentleşme sorununa çözüm umudu olacağı, en azından hukuksal çerçevede ev sahiplerine bir hak tanıyacağı savunuluyor.
[zombify_post]
Düşünsenize istanbulda yaşıyorsunuz ve evinizin yanına bir inşaat yapılıyor ve eviniz güneş almamaya başlıyor. 24 saat karanlıkta yaşamaya başlıyorsunuz. Hayat kaliteniz düşüyor ve başvurabileceğiniz hiçbir hukuki enstrüman olmaması üzücü bir durum. Bence yorum yoluyla da olsa bu hakkın hukuk düzenimize en kısa zamanda kazandırılması gerekmekte.